سورگم علوفه ای در جهان به دو صورت لاینهای خالص و ارقام هیبرید مورد کشت و کار قرار می گیرد. به منظور بررسی ارقام داخلی سورگم علوفه ای در مقایسه با رقم هیبرید اسپیدفید آزمایشی در سال 1377 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی عراقی محله در قالب طرح اسپیلت پلات در زمان در 4 تکرار انجام گردید. تیمارهای اصلی این آزمایش شامل رقم هیبرید اسپیدفید به عنوان شاهد و ارقام خالص KFS1،2 KFS،5 KFS،2 MFS و56 LFS بودند. تیمار فرعی (زمان) را چین تشکیل می داد که شامل چین اول و دوم بود. بر طبق نتایج به دست آمده در این آزمایش بین ارقام و چینها اختلاف بسیار معنی داری (در سطح احتمال 1%) در صفات عملکرد تر، عملکرد خشک، نسبت برگ به ساقه، تعداد گره، قطر ساقه، ارتفاع گیاه و نیز اختلاف معنی داری (در سطح احتمال 5%) در صفت تعداد برگ وجود داشت. بین ارقام مورد آزمایش از لحاظ تعداد پنجه اختلاف بسیار معنی داری وجود داشت ولی چین ها در این صفت با هم تفاوتی نداشتند. بیشترین میزان عملکرد تر مربوط به رقم اسپیدفید بود که با رقم خالص MFS2 در یک سطح آماری قرار داشت و بیشترین مقدار عملکرد خشک هم به رقم اسپیدفید مربوط می شد و پس از آن رقم MFS2 در گروه مجزای آماری قرار داشت. بیشترین و کمترین نسبت برگ به ساقه به ترتیب مربوط به ارقام KFS5 و LFS56 بود که در چین دوم این نسبت افزایش یافت. در ضمن از لحاظ ارتفاع گیاه، تعداد گره، قطر ساقه، تعداد برگ و تعداد پنجه به ترتیب ارقام LFS56، MFS2، KFS5، LFS56، MFS2 برتری داشتند. رقم MFS2 به دلیل داشتن عملکرد نسبتاً بالا و داشتن نسبت برگ به ساقه مناسب توانست برتری خود را نسبت به ارقام داخلی دیگر نشان دهد و توانایی رقابت با هیبرید اسپیدفید را داشت.

به منظور ارزیابی تحمل به خشکی سه رقم ارزن و یک رقم سورگوم، آزمایشی به صورت کرت های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اصلی شامل سه دور آبیاری پس از 80 (شاهد)، 120 و 160 میلی متر تبخیر از تشت تبخیر کلاس آ، عامل فرعی شامل چهار رقم سورگوم (Sorghum bicolor cv. Speedfeed)، ارزن باستان (Setaria italica cv. Bastan)، ارزن پیشاهنگ (Panicum miliaceum cv. Pishahang) و ارزن نوتریفید (Pennisetum americanum cv. Nutrifeed) و عامل فرعی به عنوان زمان نمونه برداری از برگ پرچم شامل سه مرحله ی قبل، یک و سه روز بعد از آبیاری بود. تاخیر در آبیاری علاوه بر کاهش رنگیزه های برگ و عملکرد علوفه، باعث افزایش پرولین، ساکارز و قندهای محلول برگ گردید. تداوم اثرات تنش خشکی در روزهای بعد از آبیاری نیز مشاهده شد. براساس نتایج، برای ارقام موردمطالعه، دور آبیاری تا سطح 120 و 160 میلی متر تبخیر، به ترتیب تنش خشکی محدود و شدید را ایجاد کرد. حداقل زمان برای جبران اثرات تنش خشکی با شدت محدود، 3 روز بعد از آبیاری بود. در هر دور آبیاری، سورگوم اسپیدفید بیش ترین عملکرد را تولید کرد. حداکثر عملکرد خشک علوفه نیز از دور آبیاری شاهد و سورگوم اسپیدفید (9376 کیلوگرم در هکتار) حاصل شد. پرولین و ساکارز برگ به عنوان تنظیم کننده اسمزی، با عملکرد علوفه همبستگی مثبت داشتند. هم چنین سورگوم اسپیدفید دارای قدرت تطابق پذیری بیش تری بود و بعد از انجام آبیاری، سریع تر از ارقام ارزن موردمطالعه خسارت های وارده را ترمیم کرد.

به منظور ارزیابی اثرات مدیریت کود و نحوه برگرداندن گیاهان پوششی بر عملکرد کمی و کیفی سورگوم علوفه ای رقم اسپیدفید، آزمایشی به صورت کرت های خرد شده در زمان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال های زراعی 92-1391 و 93-1392 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان اجرا شد. نحوه برگرداندن گیاهان پوششی به خاک شامل خاکورزی محدود (دیسک) و عدم خاکورزی (علف کش گلیفوسیت+برش) به عنوان عامل اصلی و مدیریت کودی گیاهان پوششی شامل گیاهان پوششی (گندم، کلزا و نخود) بدون مصرف کود نیتروژنی، گیاهان پوششی با مصرف 25 تن در هکتار کود دامی (جایگزینی کود دامی با کود نیتروژنی)، گیاهان پوششی با 75 کیلوگرم کود اوره (تقسیط کود نیتروژنی بین گیاه پوششی و گیاه اصلی) و تیمار آیش (بدون گیاه پوششی) به عنوان عامل فرعی بودند. نتایج حاصل نشان داد که اثر مدیریت کود و نحوه برگرداندن گیاهان پوششی بر مجموع عملکرد علوفه سبز و خشک معنی دار بود. به استثنای درصد پروتئین، کلیه صفات کیفی علوفه نیز تحت تاثیر مدیریت کودی و برهمکنش مدیریت کود و نحوه برگرداندن گیاهان پوششی قرار گرفتند. کمترین عملکرد کمی و کیفی علوفه به تیمار عدم مصرف کود اوره در هر سه گیاه پوششی مربوط بود، اما استفاده از گیاهان پوششی همراه با مصرف کود دامی و یا تقسیط کود اوره توانست عملکرد کمی و کیفی علوفه سورگوم را علیرغم کاهش مصرف کود اوره به نصف مقدار مورد نیاز، حفظ کند.

این آزمایش به منظور بررسی تاثیر مقادیر و زمان مصرف کود نیتروژن بر روی عملکرد علوفه تر و خشک و خصوصیات زراعی سورگوم علوفه ای هیبرید اسپیدفید انجام شد. آزمایش در سال 1388 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوی به صورت فاکتوریل قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار صورت گرفت. کود نیتروژنه به میزان 60، 120، 180 و 240 کیلوگرم در هکتار همراه با چهار زمان مصرف نیتروژن (:T1 مصرف تمام کود قبل از کاشت، :T2 1.2 قبل از کاشت+1.2 ابتدای چین دوم، :T3  1.4قبل از کاشت+1.4 در 40 – 30 سانتی متری ساقه چین اول+1.4 ابتدای چین دوم+1.4 در 40 – 30 سانتی متری ساقه چین دوم،:T4  1.6 قبل از کاشت+1.6 در 40 – 30 سانتی متری ساقه+1.6 تورم غلاف پرچم برگ در چین اول+1.6 ابتدای چین دوم+1.6 در 40 – 30 سانتی متری ساقه چین دوم+1.6 یک ماه بعد از سرک در چین دوم) مورد بررسی قرار گرفت. بیشترین عملکرد علوفه تر، عملکرد علوفه خشک، عملکرد پروتیین به ترتیب 92.06، 20.16 و 2.22 تن در هکتار در مقادیر مصرف 240 کیلوگرم در هکتار بدست آمد، ولی اختلاف معنی داری را با مصرف 180 کیلوگرم در هکتار نداشت. بیشترین عملکرد کل علوفه تر، عملکرد علوفه خشک به ترتیب 89.28، 19.62 تن در هکتار در زمان مصرف T4 بدست آمد اما اختلاف معنی داری با زمان مصرف T2 و T3 نداشت. بیشترین همبستگی عملکرد ماده خشک با صفات وزن خشک ساقه و عملکرد علوفه تر به ترتیب r=0.686 و r=0.872 مشاهده شد. با توجه به عدم وجود اختلاف معنی دار بین میزان 180 با 240 کیلوگرم کود مصرفی در هکتار، میزان مصرف کود نیتروژنه 180 کیلوگرم در هکتار و زمان مصرف نیتروژن در مرحله T4 توصیه می شود. مصرف یک مرتبه کود نیتروژن موجب تلفات آن از طریق آبشویی و یا تصعید می گردد.

به منظور تعیین بهترین تاریخ کشت سورگوم علوفه ای در نوار ساحلی شرق هرمزگان، آزمایشی به صورت کرت های نواری در قالب بلوک های کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی میناب به مدت دوسال انجام شد. تاریخ کشت (شامل 15 مهر، اول و 15 آبان، اول و 15 آذر، اول دی، آخر اسفند، 15 فروردین و اول و آخر اردیبهشت) به عنوان عامل اصلی و رقم (Speedfeed (SPF)، KFS1 و KFS2) به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. به مدت دو سال صفات تعداد چین در سال، عملکرد سالیانه علوفه تر، عملکرد در چین، ارتفاع بوته، میزان پروتئین خام و ماده خشک اندازه گیری شدند. بیشترین تعداد چین در سال در رقم SPF در تاریخ کشت 15 مهر (2/8) و 15 آبان و آذر (2/7) و کمترین آن در رقم KFS1 در تاریخ کشت 30 اسفند (5/2) و 15 فروردین (5/1) مشاهده شد. بیشترین عملکرد علوفه تر (تن در هکتار) در رقم KFS2 در تاریخ کشت 30 اسفند (7/176)، در رقم KFS1 در تاریخ کشت اول آبان (0/113) و در رقم SPF در تاریخ اول اردیبهشت (7/173) مشاهده شد. بیشترین پروتئین خام (20% ~) متعلق به تاریخ های کشت 15 مهرماه، آخر اردیبهشت و اول آبان ماه بود و تاریخ کشت اول آذر ماه با 13% کمترین پروتئین را داشت. تاریخ کشت مناسب برای منطقه ساحلی هرمزگان برای دو رقم با عملکرد بالای این آزمایش یعنی KFS2 (5/176 تن در هکتار) و SPF (5/173 تن در هکتار) به ترتیب آخر اسفند و اول اردیبهشت بود.

این تحقیق با هدف بررسی میزان تحمل به خشکی ارقام ارزن در منطقه رفسنجان به صورت آزمایش کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اصلی دور آبیاری در سه سطح شامل انجام آبیاری پس از 80 (شاهد)، 120 و 160 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیرکلاس A و عامل فرعی شامل یک رقم سورگوم (Sorghum bicolor var. Speedfeed) و سه رقم ارزن باستان (Setaria italica var. Bastan)، پیشاهنگ (Panicum miliaceum var. Pishahang) و نوتریفید (Pennisetum americanum var. Nutrifeed) بود. براساس نتایج، افزایش دور آبیاری سبب کاهش در صفات رویشی و فیزیولوژیک و عملکرد علوفه گردید و بر اهمیت ساقه به عنوان اندام ذخیره ای مهم در این شرایط افزود. تنش خشکی سبب کاهش سطح برگ و شاخص پربرگی شد و از این طریق سبب کاهش کیفیت علوفه تولیدی گردید. تحمل به خشکی سورگوم اسپیدفید به دلیل تولید ماده خشک زیادتر و بالاترین مقادیر شاخص های MP، GMP، STI و HAM، بیشتر از ارقام ارزن مورد مطالعه بود. بیشترین عملکرد خشک علوفه (Kg/ha 9376) از سورگوم اسپیدفید و در بین اقام ارزن نیز از رقم پیشاهنگ (Kg/ha 6251) در دور آبیاری شاهد بدست آمد. ارزن پیشاهنگ نیز بر سایر ارقام ارزن برتری داشت. ارزن نوتریفید به دلیل تولید عملکرد خشک برگ و همچنین دارا بودن بیشترین شاخص پربرگی (45%) و درصد پروتئین خام (7/20) از کیفیت علوفه بالاتری برخوردار می باشد.

به منظور بررسی اثر تنش آبی انجام شده در برداشت اول و نیز پس از رفع تنش در بازرشد، بر ارزن نوتریفید (Pennisetum americanum var. Nutrifeed) و سورگوم اسپیدفید (Sorghum bicolor var. Speedfeed)، این تحقیق به صورت طرح کرت های خرد شده در زمان و مکان در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه ولی عصر رفسنجان در تابستان 1393 انجام گرفت که در آن تیمار آبیاری در برداشت اول در سه سطح (شامل: 80 (شاهد)، 120 و 160 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس آ) به عنوان عامل اصلی، رقم در دو سطح به عنوان عامل فرعی (ارزن نوتریفید و سورگوم اسپیدفید) و دفعات برداشت علوفه در دو سطح به عنوان عامل فرعی فرعی مورد بررسی قرار گرفتند. در بازرشد، آبیاری در تمامی تیمارها با دور شاهد (80 میلی متر تبخیر) انجام گرفت.تاخیر در آبیاری در برداشت اول سبب کاهش در رنگیزه های برگ، شاخص های سطح برگ، سطح مخصوص برگ و شاخص پربرگی، عملکرد برگ، ساقه و علوفه کل و افزایش پرولین، ساکارز و قندهای محلول برگ در هر دو گیاه گردید. در بازرشد، اثرات تاخیر در آبیاری همچنان وجود داشت و باعث تکرار روند تغییرات صفات در برداشت اول گردید. همچنین سورگوم اسپیدفید در برداشت اول و دوم به ترتیب بیشترین و کمترین عملکرد (حدود 7.3 و 3.8 تن درهکتار) را تولید کرد. ارزن نوتریفید به دلیل شاخص پربرگی بالاتر در هر دو برداشت (به ترتیب 46.7 و 45.0 درصد) دارای کیفیت علوفه بیشتری می باشد.