لجا الشعراء المعاصرون لاسباب مختلفه سیاسیه واجتماعیه واخری نفسیه ذاتیه إلی استخدام الرمز وسیله فنیه للتعبیر عن تجاربهم المعاصره، ومنهم شاذل طاقه احد رواد الشعر العراقی الحدیث الذی استخدم رموزا منوعه فی شعره، منها الرموز التاریخیه والادبیه والإسلامیه والدینیه. ویحاول هذا المقال عبر المنهج الوصفی التحلیلی دراسه شخصیه ایوب(ع) فی شعره مع الترکیز علی قصیدتیه "انتصار ایوب" و"هموم ایوب". وقد غدا ایوب(ع) لتحمله المشاق وصبره علی البلایا وشکره لله تعالی مضرب الامثال فی ذلک، وشاع بهذه الدلاله فی الشعر الحدیث، ووظفه شاذل طاقه فی شعره سعیا لبعث روح الصبر علی المصائب والامل بالنجاح فی نفسه ومواطنیه. ورغم ان شاذل طاقه شاعر کبیر ذو موهبه شعریه ثریه لکن النقاد لم یهتموا به وبشعره، فبقی رائدا منسیا قررنا ان نعرفه ونعرف شعره عبر دراسه قصیدتیه المذکورتین ومعالجه رمز ایوب فیهما. وتشیر النتائج الحاصله عن هذا المقال ان الاوضاع السیاسیه والاجتماعیه المضطربه فی العراق والعالم العربی وکذلک ظروف الشاعر الجسمانیه اثرت تاثیرا بالغا علی نفسیته وجعلته یوظف شخصیه ایوب(ع) فی شعره ویستلهم ملامحها القرآنیه للتعبیر عن هواجسه واوجاعه الشخصیه والاجتماعیه فتظهر هذه الشخصیه بصور عده ورموز مختلفه فی اشعاره منها: ایوب رمز لتموز، ایوب رمز للفلسطینی المظلوم، ایوب رمز لفلسطین، محن ایوب وهمومه و. . . .

چکیده فارسی:هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی معنادرمانی گروهی با رویکرد اسلامی بر هدفمندی در زندگی زنان مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان اصفهان در سال 1392 بود. بدین منظور از میان مراکز مشاوره شهرستان اصفهان چهار مرکز به صورت در دسترس انتخاب شد. از بین زنان مراجعه کننده به این مراکز، سی نفر داوطلب شرکت در این طرح شدند که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (پانزده نفر) و گواه (پانزده نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه، آموزش معنادرمانی با رویکرد اسلامی را دریافت کردند و پرسشنامه بهزیستی روان شناختی ریف را در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری تکمیل نمودند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که میانگین نمرات هدفمندی در زندگی (از خرده مقیاس های بهزیستی روان شناختی) گروه آزمایش نسبت به گروه گواه در دو مرحله پس آزمون و پیگیری، نسبت به مرحله پیش آزمون افزایش معناداری پیداکرده است (p<0.001). نتایج کلی این پژوهش بیانگر اثربخشی مشاوره گروهی معنادرمانی با رویکرد اسلامی بر هدفمندی در زندگی بود. چکیده عربی:عنی هذا البحث ببیان تأثیر العلاج الجماعی بالدلالات اللفظیة ذی الاتجاه الاسلامی علی بعث الامل فی حیاة النساء اللواتی یترددن علی مراکز الاستشارة فی مدینة اصفهان عام 1392، و لتحقیق هذا الغرض فقد اختیرت اربعة مراکز من مراکز المدینة و 30 امرأة من النساء المراجعات وقسمن الی مجموعتین: مجموعة ازمایش و مجموعة کواه، و کل مجموعة تضم 15 امرأة. وقد خضعت مجموعة ازمایش الی ثمانی جلسات استشارة بعلاج الدلالات اللفظیة وباتجاه اسلامی عبر الاجابة عن بیانات السلامة النفسیة لریف ضمن ثلاث مراحل: قبل الاختبار وبعده والمتابعة، وقد اثبتت نتائج التحلیل الاحصائی ان معدل درجات بعث الامل لدی السلامة النفسیة لمجموعة ازمایش یفوق مجموعة کواه فی مرحلتی بعد الاختبار والمتابعة بنسبة p<0.001.کما خلصت النتائج الی وجود أثر للعلاج بالدلالات اللفظیة ذی الاتجاه الاسلامی علی بعث الامل فی الحیاة، وعلی ضوء ذلک یمکن اتخاذ هذا العلاج لرفع مستوی بعث الامل فی الحیاة.

چکیده عربی: یعتبر توفیق الحکیم من الادباء الرواد فی الوطن العربی. فقد ترک میراثا کبیرا یتنوع ما بین الروایه والقصه والمسرحیه والمقاله. وتعد روایته (عوده الروح) عملا رواییا یحمل سمات کل من الواقعیه النقدیه التی تعنی نقد الاوضاع السیاسیه والاجتماعیه السایده فی الفتره ما بین الحربین العالمیتین 1914م_ 1938م، وخصوصا ثوره 1919م بقیاده سعد زغلول. وکذلک سمات الواقعیه الاشتراکیه التی تعنی وجود الامل والتفاول بتغییر الاوضاع المتردیه. فقد حاول عرض حیاه مجتمع مصغر ونموذج من المجتمع المصری وما یعیشه من ظروف اجتماعیه صعبه فی تلک الفتره. ویکون البحث وفق المنهج الوصفی التحلیلی. ومن اهم النتایج التی توصلنا إلیها ان الروایه تعتبر نموذجا متقدما للواقعیه علی من سبقها من الروایات الواقعیه، فهی اکثر جراه فی نقد الواقع وکشف الاوضاع الفاسده فی ظل المحتل البریطانی. وایضا تعتبر وثیقه من تاریخ مصر السیاسی والاجتماعی. چکیده فارسی: لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تحتوی اشعار خلیل حاوی علی صدی الإنسان المعاصر ومصاعبه التی تتحدث عن الالم والمعاناه والظلم الذی تحمله. فهو یعتبر الإنسان فی عصرنا الحاضر، وخاصه الإنسان العربی المعاصر، مخلوقا اسیرا وقع فی الازمه الحالیه، ومحاطا بالقمع. کما تناول فی قصایده المظلمات والازمات التی جعلت الرجل العربی الحدیث، وخاصه الجیل المعاصر، راکدا، لدرجه ان قصایده تصور ازمه عمیقه وماساه، وهذه هی نفس الازمه والحزن الذی اصبح اساس الوجود الإنسانی المعاصر؛ و الشاعر المعاصر لا یجهل وعی الإنسان المعاصر بقهره ومشاکله، ویسعی إلی تفسیر الإنسان المعاصر بالمبدا الإنسانی. خلیل حاوی لدیه افکار لإنقاذ البشر فی اشعاره و یستخدم خبراته الوجودیه و یعبر عنها. یعتقد حاوی ان الإنسان المعاصر من اجل إنقاذ نفسه جعل حریه عنوان حیاته وبشعارات مثل؛ الامل، فی انتظار المعجزه، وبالیقین، النضال، الثوره، الإنتفاضه والمثالیه یحاول العمل بهذه الافکار وجهوده ونضالاته من اجل إنقاذ الإنسانیه، وخاصه الرجل العربی، وفی کل هذه الظروف یامل فی تحقیق الحریه التی یرغب فیها.

استدعی نجیب الکیلانی الروائی المصری المعاصر التاریخ واستلهمه لیقدم النماذج الإنسانیه المشرفه من الحضاره العربیه، ویرصد جهاد الآباء فی شتی جوانب الحیاه، دفاعا عن الدین وسعیا لتاسیس مجد غیر مسبوق، وفی بعض الاحیان کان یستدعی التاریخ لیعالج من خلاله قضایا راهنه اصابت الامه بالإحباط والیاس، ویوقظ به الامل فی نفوس الاجیال الجدیده عن طریق إحیاء الهمه وبعث العزیمه والإصرار، وفی کل الاحوال فإن استلهام التاریخ فی الروایه عند "نجیب الکیلانی"، کان إبرازا لمعطیات الإسلام العظمیه، وإمکاناته الهائله فی تحویل الإنسان، ویمکن ان نجد عددا کبیرا من روایاته التی عبرت عن ذلک. ومن روایاته الإسلامیه قاتل حمزه، وهی روایه تاریخیه وتحکی من خلال شخصیه وحشی بن حرب ذلک العبد الحبشی انعکاس احداث السیره النبویه منذ غزوه «بدر» حتی وفاه وحشی فی عام 25ه، ویدرس المقال هذه الروایه دراسه تاریخیه ودینیه مستفیدا للمنهج الوصفی-التحلیلی ومن نتائج الدراسه انطباق التراث فی هذه الروایه مع افکار الکیلانی المعاصره والإنسان المعاصر علی الإطلاق منها: طلب الحریه والشعور بالاغتراب وضلاله طریق المساومه امام المستعمرین,

چکیده فارسی:در این مقاله روند دگرگونی های ارزشی جامعه ایران در تحقیقات انجام گرفته از سال 1357 تا 1388 مورد بررسی قرار گرفته است. انقلاب اسلامی با اتکا به ارزش های معنوی و متعالی به پیروزی رسید و بی شک ادامه حیات جمهوری اسلامی و نیل به آرمان های جهانی انقلاب اسلامی جز از رهگذر حفظ و تقویت این ارزش ها ممکن نخواهد بود. بنابراین، شناخت تغییرات احتمالی اعتقادات و ارزش های جامعه ایران در طول این سال ها از اهمیت بسزایی برخوردار است. این مطالعه بر اساس فراتحلیل نتایج پیمایش های ملی سال های 1357 تا 1388، به بررسی روند تغییرات ارزش های جامعه ایران در این بازه زمانی پرداخته است.   چکیده عربی:فی هذا المقال تم دراسة عملیة تغیر القیم فی المجتمع الایرانی وفقا للابحات التی اجریت فی هذا المجال فی الفترة ما بین عام 1979 و حتی عام 2009 م. فالثورة الاسلامیة انتصرت بالاعتماد علی القیم المعنویة السامیة. و مما لاشک فیه ان استمرار حیاة الجمهوریة الاسلامیة الایرانیة و تحقیق الاهداف والآمال المعنویة للثورة الاسلامیة رهین صیانة و تعزیز هذه القیم. تأسیسا علی ذلک یحظی موضوع معرفة التغیرات الاحتمالیة لمعتقدات و قیم المجتمع الایرانی طلیة هذه السنوات بأهمیة کبیرة. یذکر ان هذه الدراسة تمت علی أساس نتائج الدراسات الوطنیة التی اجریت خلال الفترة مابین عام 1979 حتی عام 2009 م حول عملیة تغیر قیم المجتمع الایرانی فی الفترة المذکورة.

بعث الجواهری فی قصیده «الفداء والدم» الامل فی نفوس الثوار والفدائیین الفلسطینیین والعرب، ولعب دورا بارزا فی حث المناضلین علی مقارعه العدو، وتوعیه الشعوب العربیه والإسلامیه وفضح تواطو الحکام المتخاذلین والاطراف التی تعول علی الحلول السلمیه، کما انه رسم خارطه النصر علی الصهاینه عبر الکفاح والعملیات الاستشهادیه. ویوضح هذا البحث رویه الشاعر حیال القضیه الفلسطینیه عبر دراسه صدی الکفاح والصمود فی قصیده «الفداء والدم»، والوقوف امام المضامین الثوریه والصور الفنیه الجمالیه التی تضمنتها، وذلک بالمنهج الوصفی التحلیلی الذی یعتمد علی ذکر نماذج شعریه من القصیده ثم دراستها و التعلیق علی ها. ومن النتائج التی توصل المقال إلی ها ان الجواهری قد ضمن قصیدته شتی انواع الصور البیانیه الموحیه فاستفاد من الکنایه والتشبیه لاسیما التشبیه التمثیلی و المرسل المفصل، وایضا الاستعاره خاصه المکنیه منها، للاغراض البلاغیه بما فی ها المبالغه و تنمیه الخیال لدی المتلقی لیشعر بشده ماساه فلسطین وضروره التحرک لإنقاذها قبل فوات الاوان. واستفاد ایضا من رموز الطبیعه(اللیل، الکواکب) ورمز المکان(فلسطین)، ورموز ذات دلالات تراثیه ودینیه للتحریض علی مقارعه العدو الصهیونی وتحریر الاراضی المحتله. کما انه استخدم شتی اسالیب الإنشاء والتعبیر مثل الاستفهام والنداء وظاهره التکرار خاصه التکرار اللفظی لتکریس الفکره لدی المتلقی وتعظیم الجهاد والتضحیات، ونری جمالیه اسلوب الخطاب فی القصیده حیث یخاطب مرارا احد الشهداء ویذکر ما اصاب فلسطین والامه من ویلات.

چکیده عربی: یعد الانزیاح الدلالی من اهم الموضوعات المطروحه فی النقد الادبی الحدیث، وهو ضرب من الخروج عن اللغه المعتاده المالوفه إلی لغه ملوها الاستغراب الکلامی الدلالی، وقد وظفه الادباء وکبار الکتاب فی کتاباتهم واشعارهم کرارا وتکرارا، علی غرار ما نلاحظه فی اشعار جمله من شعراء العرب المعاصرین کبدر شاکر السیاب وادونیس وغیرهم. من اهم القصاید التی تبلورت فیها ظاهره الانزیاح الدلالی قصیده «الاسلحه والاطفال» للشاعر المبدع العراقی بدر شاکر السیاب. فقد تطرق الباحثون عبر منهج النقد الشکلانی فی هذا البحث إلی تجلیات الانزیاح الدلالی-الاستبدالی فی هذه القصیده والتی تتمثل آلیاته فی التشبیه والاستعاره والکنایه وتراسل الحواس والمفارقه. تفید نتایج الدارسه ان هذه القصیده تتمتع بازدواجیه دلالیه بین السلام والحرب یعبر عنهما السیاب باسلوب انزیاحی، فیستخدم آلیات الانزیاح الدلالی-الاستبدالی لیضفی علی نصه الشعری رونقا وجمالا ویعبر عن خوالج ضمیره ومکامن فکره بتقنیات بیانیه تجعل المتلقی یتبع صوره الشعریه الانزیاحیه. فالقصیده تحمل فی طیات سطورها بارقات الامل المعلق علی الاجیال الآتیه المتمثل فی العصافیر والاطفال، کما ان خطاب السیاب فی القصیده احیانا لا یخلو من إمارات الیاس والفشل والعتاب الموجه إلی الآباء الذین قد صاروا طوعا او کرها اداه فی ید تجار الحدید وباعه الاسلحه. الصوره العامه للقصیده تبین لنا التقابل بین دنیا الاطفال فی عصمتها ونشاطها وحیویتها وما تثیر فی القلب من اللذه المستکینه، وما بین الدعوه إلی الحدید والنار والدبابات والرصاص چکیده فارسی: لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

از آثار بازمانده قرن یازدهم هجری در مرکز علمی اصفهان تفسیری است به نام تفسیر الائمه لهدایه الامه از مولفات دانشمندی به نام آقا محمدرضا فرزند مولی عبدالحسین معروف به نصیری طوسی از اعقاب شیخ ابوجعفر محمدبن حسن طوسی (م - 460) وی از تلامذه سید جلیل میرشرف الدین شولستانی متوفای پس از سال 1063 هـ. است و معاصر با مجلسی اول و ثانی. و آن تفسیری است روایی و جامع، مطالب در آغاز به فارسی و پس از آن عینابه عربی بیان شده، از خصوصیات و زندگی مولف، اطلاعات کاملی در دست نیست جز آنچه به اختصار و کلی بعضی از معاصرین او نقل کرده اند و یا از آثار و مولفات او به دست آمده است . صاحب امل الامل، مرحوم شیخ حر عاملی (م – 1104 هـ.) از معاصرین او درت رجمه او آورده: امیرکبیر سید محمدرضا حسینی منشی الممالک، از دانشمندان معاصر است و عالمی است فاضل، محدث، جلیل القدر ساکن اصفهان از مولفات او است تفسیری بزرگ در بیش از سی مجلد به عربی و فارسی با احادیث وارده و دیگر کتابی در کشف الایات به گونه ای بدیع و جالب. مرحوم میرزا عبداله افندی صاحب ریاض العلما پس از مطالعه این کتاب در یادداشتهایی که در حواشی آن نگاشته به نقد و ذکر اشتباهات مولف پرداخته و پس از آن علامه تهرانی در الذریعه (ج 236.4) و مقدمه تفسیر تبیان چاپ نجف، نیز در این مورد مطالبی اظهار فرموده است. در این مقاله نظر نگارنده و نمونه ای از سبک نگارش مولف در این تفسیر و معرفی مولفات شناسایی شده وی به تفصیل آمده است .

چکیده فارسی:اعزام دانشجویان ایرانی به خارج از کشور موجب تحول در جهان بینی انسان ایرانی گردید. نشانه های این تحول پس از انقلاب مشروطه، تشکیل نخستین گروه های اپوزیسیون دانشجویی خارج از کشور در زمان رضاشاه بود. این حرکت های سیاسی که در دهه 20 و 30 ادامه یافت، متاثر از جریان های سیاسی درون کشور بود. در دهه 40 تحولات سیاسی شتاب بیشتری یافت و با سرکوب قیام 15 خرداد 1342 و تبعید امام به خارج از کشور، دانشجویان با تاسیس تشکل هایی طی سال های دهه 40 و 50 با ایشان ارتباط برقرار کرده و خواهان روابط متقابل جهت مبارزه با استبداد و استعمار شدند. ایشان با استقبال از فعالیت های دانشجویان، آنان را تشویق و نسبت به آینده کشور امیدوار کرد. در مقاله حاضر تلاش می شود علل و مولفه های تعامل میان امام و جنبش های دانشجویی خارج از کشور بین سال های 1357 ـ 1342 بررسی شود. چکیده عربی:ایفاد الطلبه الجامعیین الایرانیین الی خارج البلاد ادی الی بروز تطور فی الرویة العالمیة للانسان الایرانی. من علائم هذا التطور بعد ثورة الدستور [عام 1907] هو تشکیل اول المجموعات المعارضه الطلابیه فی خارج البلاد ابان حکم رضاشاه. هذه الحرکات السیاسیة التی تواصلت خلال عقد الاربعینیات و الخمسینیات کانت متاثرة بالتیارات السیاسیة الموجودة داخل البلاد. فی عقد الستینات شهدت حرکت التطورات السیاسیه سرعه اکبر و بعد قمع انتفاضه 15 خرداد 1342 [1963] و نفی سماحة الامام الی خارج البلاد، قام الطلبه الجامعیین فی الخارج بتاسیس المجامیع و التشکیلات خلال سنوات عقد الستینات و السبعینات و الاتصال بسماحه الامام و طالبوا بالعلاقات المتبادلة لمکافحة الاستبداد و الاستعمار. رحب سماحه الامام بالنشاطات الطلابیة، و حثهم علی ذلک و زرع الامل فی قلوبهم تجاه مستقبل البلاد. تسعی المقاله الراهنة لدراسة الاسباب و العناصر المختلفة للتعامل بین سماحة الامام و الحرکات الطلابیة فی خارج البلاد خلال السنوات 1342 ـ 1357 شمسیه [1963 ـ 1979] میلادیة.