امتاز شعراء فترة الدّستور فی العراق وإیران بالبساطة أو السّهولة فی لغة الشعر و قد شملت أنواع الشعر بأجمعها کان الزهاوی رائداً فی هذا المضمار وقد تبعه الرّصافی ووصل إیرج القمّة فی الشعر الفارسیّ ثمّ بسّط عشقی شعرهُ و قرّبه للعامیة الدارجة. وقد صبغت لغتهم هذه بصبغة عامیة واضحة هی أقرب إلی لغة المجلات والصحف. وقد خصّص ملک الشعراء بهار بعض أشعاره بالبساطة والسهولة. وفی السیاق المتصل یرمی هذاالبحث و اعتماداً علی منهج الوصفی-التّحلیلی إلی دراسة شعر حقبة الدُستور فی العراق وإیران من ناحیة البساطة. ومن أبرزالنتائج الّتی توصلنا إلیها عبر هذا البحث هی: أنَّ شعر البساطة ولیدة الأوضاع الثوریة السائدة علی فترة الدُستور حیث إنّها کانت تقتضی تقریب الشعر إلی أفهام النّاس وأداء الشاعر رسالة اجتماعیة لتوعیة القارئین علی هموم المجتمع وحثّهم علی حمل مهام الثورة.

چکیده عربی: یعتبر محمد الماغوط أحد أهم رواد قصیدة النثر فی الوطن العربی، کتب الماغوط الخاطرة، والقصیدة النثریة؛ وکتب الروایة، والمسرحیة، وسیناریو المسلسل التلفزیونی، والفیلم السینمایی، وامتاز أسلوبه بالبساطة، والبراغماتیة، وبمیله إلی الحزن.حاول هذا المقال أن یلقی الضوء علی لغة محمد الماغوط الشعریة، من خلال دیوانه بدوی الأحمر.تعتبر سذاجة الألفاظ، والبعد عن تعقید الکلمات، إحدی میزات شعر الماغوط.کما أن هناک سمة أخری لأشعاره، وهی تکرار ضمیر (الأنا) بوصفه أحد السمات البارزة فی أسلوب الماغوط الشعری. کما أن هناک میزات أخری فی شعره، جدیرة بالاهتمام بعد دراسة نماذج من أشعاره، وهی: استخدام النداء، والاستفهام. یلقی هذا المقال الضوء علی هذه الظواهر اللغویة لدی الشاعر العربی الکبیر محمد الماغوط. چکیده فارسی: محمد الماغوط از مهمترین پرچمداران شعر سپید در جهان عرب بشمار میرود. خاطره نویسی، شعر سپید، رمان، نمایشنامه، و فیلم نامه از جمله آثار ادبی وی می باشد. سادگی، عملگرایی، و اندوه، از ویژگی های سبکی الماغوط محسوب می شود.در این مقاله سعی شده است پیرامون زبان الماغوط در دیوان بدوی الاحمر، بحث وبررسی به عمل آید. سادگی الفاظ ماغوط، و دوری از پیچیدگی الفاظ، در شعر او یکی از نکات مهم شعر اوست. تکرار ضمیر من (الانا) در شعر وی به عنوان یکی از ویژگی های دیگر سبک زبانی ماغوط به شمار می آید. همچنین استفاده از ندا، و استفهام، و دیگر مسایل با بررسی نمونه هایی از شعر او در خور تامل است.

چکیده فارسی: یکی از قواعد مهمی که که از دیرباز مورد توجه فلاسفه بوده است قاعده «واجب الوجود بالذات واجب من جمیع الجهات» است؛ حکمت متعالیه به این قاعده توجه ویژه دارد و با نگاهی متفاوت از پیشینیان بدان پرداخته است. این مقاله با روش تحلیلی توصیفی به بررسی این مسئله پرداخته است که معنا، ادله و لوازم فلسفی این قاعده در حکمت متعالیه چیست؟ و در پی این بررسی، اثبات شده است که ملاصدرا علاوه بر توجه به لوازم الهیاتی این قاعده که تا پیش از او، از آنها غفلت شده بود با استدلالی نو و متفاوت از استدلال پیشینیان به اثبات مفاد قاعده پرداخته است و علاوه بر ثمراتی که حکمای گذشته برای آن برشمرده-اند عینیت ذات و صفات کمالی را از این قاعده استفاده کرده است. همچنین در این مقاله به برهان های جدیدی که شارحان حکمت متعالیه بر قاعده اقامه کرده اند و پاسخ های آنان از اشکالات براهین قاعده، توجه شده است. چکیده عربی: من القواعد المهمة التی کانت موضع اهتمام الفلاسفة منذ أمد بعید، هی قاعدة «واجب الوجود بالذات واجب من جمیع الجهات». تولی الحکمة المتعالیة اهتماماً فائقاً بهذه القاعدة، وتتعاطى معها برؤیة تختلف عما کانت علیه رؤیة القدماء. یتناول هذا البحث دراسة هذه المسألة باسلوب تحلیلی ووصفی ویبیّن معنى هذه القاعدة، وأدلّتها، ومستلزماتها الفلسفیة فی الحکمة المتعالیة؟ وکانت نتیجة هذه الدراسة، اثبات أن الملا صدرا قد أثبت مفاد هذه القاعدة باستدلال جدید ومتفاوت عن استدلال القُدماء، هذا اضافة الى أنه أخذ بنظر الاعتبار مستلزماتها الإلهیة التی کان مغفولاً عنها قبله. وفضلاً عن ثمراتها التی کشف عنها الحکماء السابقون فقد استنتج من هذه القاعدة عینیة ذات والصفات الکمالیة. کما اهتمّ هذا البحث ببیان براهین جدیدة أقامها شُراح الحکمة المتعالیة على هذه القاعدة، مع ردودهم على ما أُثیر على براهینها من اشکالات.

چکیده فارسی: طبیعت گرایی هستی شناختی از اهم مبانی الحاد جدید، بلکه بُن مایه اصلی و اساس آن است و لاجرم بررسی آن برای جویندگان مسائل اعتقادی ضرورتی حیاتی دارد. این قسم از طبیعت گرایی در فلسفه علم نیز مورد توجه قرار گرفته و شماری آن را به مثابه پیش فرض ضروری دانش تجربی قلمداد کرده اند. در نتیجه، تحقیق و بررسی در این مساله و سنجش آن برای متعاطیان حوزه فلسفه علم، به ویژه داعیه داران تحول علم و طلایه داران تولید علم دینی نیز امری اجتناب ناپذیر است. بدین روی، مسئله اصلی مقاله حاضر بررسی این رویکرد و ارزشداوری در باب آن است. روش تحقیق در مقام گردآوری اسنادی و در مقام داوری توصیفی تحلیلی است. نتیجه تحقیق نیز این است که طبیعت گرایی هستی شناختی نه منطقاً مدعایی منسجم و خردپذیر است، نه پشتوانه ای از طریق علم و فلسفه دارد، و نه پیش فرض ضروری دانش تجربی خواهد بود. (چکیده عربی: تعتبر الطبیعانیة الوجودیة أحد أهم أسس الإلحاد الجدید، بل المکون الرئیس. والتحقیق فیه ضروری للغایة للباحثین عن القضایا الدینیة. لذا تم أخذ هذا النوع من المذهب الطبیعی فی الاعتبار أیضًا فی فلسفة العلم، واعتبره البعض کمقدمة ضروریة للمعرفة التجریبیة. ونتیجة لذلک، فإن البحث والاستقصاء حول هذه القضیة وتقییمها أمر حتمی بالنسبة لأولئک الذین یشارکون فی مجال فلسفة العلم، وخاصة أولئک الذین یدافعون عن تحول العلم والذین یدافعون عن إنتاج العلوم الدینیة. لذلک، فإن القضیة الرئیسة فی هذه المقالة هی البحث عن هذا النهج وتقییمه. منهج البحث وصفی تحلیلی من حیث القدرة علی جمع المصادر و القدرة علی الحکم. فنتیجة البحث هی أن الطبیعانیة الوجودیة لیس ادعاءً متماسکًا منطقیًا وعقلانیًا، ولا یدعمه العلم والفلسفة کما أنه لیس منطلقًا ضروریًا للمعرفة التجریبیة).

التمثیل الروائی عبارة عن قصة نثریة أو شعریة تحمل معنیین: معنیً أولیاً أو سطحیاً ومعنی ثانویاً أو باطنیاً یستتر تحت المعنی السطحی. وتعد الحکایات الرمزیة احدی أنواع التمثیل الروائی، وهی عبارة عن قصة قصیرة-نثریة أو شعریة-تهدف إلی إیصال عبرة ما إلی القارئ. وعادة ما تکون شخصیات الحکایة الرمزیة عبارة عن حیوانات، لکن من الممکن أن تظهر فیها الآلهة والبشر والجمادات. وقد استعین بالحکایات الرمزیة فی التمثیل العرفانی الفارسی لبیان المفاهیم العرفانیة النظریة والتعالیم العملیة الخاصة بها.ومن الجوانب الفنیة التی تتمیز بها أعمال مولوی فی غزلیات شمس، الاستفادة من التمثیل الروائی، ومن بین أعمال التمثیل الروائی هنالک 16 حکایة رمزیة تقسم إلی نوعین من حیث البناء والصورة: 1. الحکایات الرمزیة ذات الإطار القصصی (6 حکایات)، 2. الحکایات الرمزیة ذات الإطار الحواری (10 حکایات). ویتمیز هذا النوع من القصص بحبکة ومصدر وبناء واحد من حیث المعالجة، أما البساطة والإیجاز فهی من خصائصها البارزة. وتندرج أربع حکایات رمزیة من حکایات مولوی تحت عنوان التمثیل الأخلاقی-العرفانی وعشرة منها تحت عنوان تمثیل المفاهیم العرفانیة النظریة واثنتان تحت عنوان تمثیل الأفکار الکلامیة.

إنّ "رزوق فرج رزوق"، أحد الشعراء العراقیین فی القرن العشرین، کان زمیلا لــ"بدر شاکر السیاب" و"نازک الملائکة" الذین نشأوا فی جیل واحد وفترة وتوجه أدبی وشعری متقارب، وکذلک کانوا الأعمدة الرئیسیة لإنشاء رابطة "إخوان عبقر" فی الشعر واهتمّوا إلی امتزاج الأدب القدیم بالحدیث. اهتمّ الشاعر فی دیوانه بأمر اللّغة وسماتها وکیفیة استخدام الکلمات والعبارات لإلقاء ما یریده وإیصال مقصوده إلی متلقّیه. هذا المقال بمنهجه الوصفی التحلیلی یرمی إلی دراسة أشعاره دراسة لغویة، وسنحاول من خلال الغور فی بحثنا هذا أن نستکشف ونفرز التوجهات اللغویة فی أشعار (رزوق فرج رزوق) وإعطائها تقسیمات رئیسیة ترتکز علی ثلاث محاور، هی الرجوع إلی التراث اللغوی، واستعمال اللّغة المحکیة، واستعمال اللّغة البسیطة والسّهلة. إنّ الشّاعر اتّکأ علی الموروث الأدبی وأجاد التّعامل معه وأصبح التراث الشعری مصدرا من مصادر إبداعه الشعری، واستلهم ما أعجب به وبصاحبه، من أشعار شعراء العرب ووظّفها توظیفا رصینا فی إیضاح فکرته التی أراد إیصالها إلی المخاطب. لم یستخدم الشاعر اللغة المحکیة (اللغة العامیة) فی قصائده إلا القلیل، وذلک ما عرفناه من خلال ما قرأنا فی أغلب قصائده، وبالنسبة إلی استعمال اللغة البسیطة نری أنّ البساطة ملأت قصائده وأکثرها کانت خفیفة الظلّ علی المتلقّی وغیر متعبة للسّامع خالیة من الغموض والتّعقید.

یعد فهم ماهیة الحرکة والعلم بکیفیة وجودها فی العالم العینی من المسائل الفلسفیة الهامة التی شغلت أذهان الحکماء سواء فی المرحلة الیونانیة أو الإسلامیة. اختلفت حکماء المدارس الفلسفیة الاسلامیة فی ماهیة الحرکة وکیفیة وجودها فی العالم العینی ووجودها الخارجیة. هناک أربع نظریات فی اتصال الحرکة وانفصالها خارجا مع حفظ وحدتها: 1) الوجود الخارجی للحرکة التوسطیة فقط، 2) الوجود الخارجی للحرکة القطعیة فقط، 3) الوجود الخارجی للحرکة القطعیة والتوسطیة معا، 4) وجود اعتبارین من الحرکة. والمیرداماد أول فیلسوف مسلم من أتباع مدرسة إصفهان ادعی بناء علی نظریته بعمومیة العالم العینی للعالم الزمانی والدهری وتحقق وجودات المتدرجة الزمانیة فی ساحة الدهر بشکل ممتد، بوجود الحرکة بصورتیها – أی القطعیة والتوسطیة - فی العالم العینی. و أما الشیرازی فقد دافع عن هذه النظریة بشکل غیر مصرح به فی رده علی الدلائل التی أقامها منکرو الحرکة القطعیة. وهذا یکشف عن النزاع بین فلاسفة مدرسة إصفهان وأسلافهم عن القول بنوعین من الحرکة فی العالم العینی. وأما الطباطبائی - إن قلنا انّه من أتباع مدرسة طهران - فغیر توجه البحث فی المشکلة عندما قال بوجود اعتبارین ذهنیین للحرکة، تعتبر تارة بما لها من البساطة والوحدة وتارة أخری بما لها من الأجزاء، دون أن یکون لها نوعان: القطعیة والتوسطیة حتی یصح البحث عن وجود أحدهما أو کلیهما فی العالم العینی. أمّا هذا البحث فقد حقّق الموضوع بالمنهج التحلیلی، بالدخول إلی النصوص الصعبة وتحلیلها وکشف أبعادها ومضامینها واستنطاق المسکوت عنه فیها تارةً، و من خلال استخدام المنهج المقارن قد أضاء النور علی مساحات التشابه والاختلاف بین فلاسفة المدرستین فی توصیف ماهیة الحرکة وکیفیة وقوعها فی العالم العینی.

چکیده فارسی:وحدت گرایی در هستی شناسی از دیدگاه ملاصدرا و اسپینوزا به دلیل شباهت قابل توجه این دو در برخی جهات مهم شخصیتی، سبک و غایت فلسفه ورزی، موضوعی درخور پژوهش است. افزون بر آن، دو فیلسوف یاد شده مفاهیم مشترکی از قبیل وجوب ذاتی، موجود قائم به ذات، عینیت صفات با ذات، بی همتایی، عالی ترین مرتبه بساطت، ثبات و تغییرناپذیری، سرمدیت و نامتناهی را به کار بسته اند. صدرا این ویژگی ها را به حقیقت وجود و اسپینوزا آنها را به جوهر نسبت می دهد. هر دو نیز تصریح و تاکید دارند که این موجود خداست. البته تفاوت هایی نیز در مبانی آنها وجود دارد؛ ولی شباهت ها غالب است. بر این اساس، نمی توان اسپینوزا را «پانته ایست» خواند. چکیده عربی:الوحدة فی معرفة الوجود عند صدرالدین الشیرازی (الملا صدرا) و اسپینوزا، موضوع جدیر بالبحث و النظر، بسبب ما یوجد بینهما من تشابه یلفت النظر من بعض الجوانب المهمة سواء من حیث الشخصیة، أم من حیث الاسلوب والغایة الفلسفیة. بالاضافة إلی ذلک فقد استعمل الفیلسوفان المذکوران مفاهیم مشترکة مثل: الوجوب الذاتی، والموجود القائم بالذات، و انعدام الشبیه أو النظیر، و أعلی مراتب البساطة، والثبات و عدم التغیر، والسرمدیة وعدم التناهی. ولکن الملاحظ ان صدرالدین الشیرازی ینسب هذه الخصائص إلی حقیقة الوجود، بینما ینسبها اسپینوزا إلی الجوهر. کما یصرح کلاهما و یؤکدان أن هذا الموجود هو الله. و توجد بطبیعة الحال أوجه اختلاف بین متبنیات کل واحد منهما، الا ان أوجه التشابه هی الغالبة. و علی هذا الأساس لا یمکن نعت اسپینوزا بانه کان معتقدا بوحدة الوجود.

چکیده فارسی:تعامل علی، راه حلی برای توصیف چگونگی ارتباط دوجانبه نفس و بدن است. اگر نفس امری مجرد و بدن امری مادی است، چگونه این دو که به لحاظ ماهوی از هم متمایزند، با یکدیگر رابطه خواهند داشت؟ ملاصدرا به تبع فیلسوفان پیش از خود، برای حل این مساله به روح بخاری متمسک شده است. این نگاه، با چالش هایی مواجه است که در این مقاله با رویکردی دینی بررسی شده اند. در پایان نتیجه گرفته شده که نوع نفس شناسی ملاصدرا که خیلی شبیه و نزدیک به نفس شناسی دینی است، او را از تمسک به امری به نام «روح بخاری» بی نیاز می سازد و این نوع نفس شناسی بهتر می تواند به مساله تعامل نفس و بدن و حل این معما بپردازد. چکیده عربی: التعامل العلی، بمثابة حلًّ لوصف کیفیّة الترابط المتبادل للنفس والبدن. ان کانت النفس امراً مجرّداً والبدن امراً مادیاً، فکیف یرتبطان سویّة فی حین انهما متمایزین من حیث الماهیّة؟ سار الملا صدرا علی خُطا الفلاسفة الذین سبقوه، و تمسّک بفکرة الروح البخاریّة لحلّ هذه المسألة. ولکن هذه الفکرة تواجه مؤاخذات، و قد بحثنا هذه المؤاخذات هنا بتوجّه دینی. و فی النهایة کانت النتیجة المستخلصة هی أنَّ طبیعة معرفة النفس عند الملا صدرا، تغنیه عن التمسّک بشیء واسمه «الروح البخاریّة». وهذا النمط من معرفة النفس یستطیع حل لغز العلاقة بین النفس والبدن علی نحو أفضل.