خارشتر که تحت عنوان اشترخار، حاج، عاقول و دوتیکانی نیز در منابع طب سنتی ایران شناخته می شود، گیاهی با خارهای فراوان است و در برخی نقاط خصوصا جنوب خراسان نوعی مان با نام ترنجبین توسط حشره ای سخت بالپوش بر روی آن تولید می شود. برای خارشتر افعال متفاوتی نظیر رادع، جالی، مفتح و تریاق سموم و برای ترنجبین افعالی نظیر ملین طبع و مسهل صفرا در طب سنتی ایران قید شده است. خارشتر به صورت خوراکی و موضعی جهت درمان بواسیر نافع است. عرق خارشتر جهت درمان سنگ های کلیوی کاربرد دارد. در این مقاله نام این گیاه و مان آن بر اساس خصوصیاتی که در منابع طب سنتی برای آن مذکور است، مشخص گردید. نتیجه اینکه مشخصات خارشتر و مان ترنجبین در طب سنتی ایران به طور کامل با Alhagi persarum Boiss. & Buhse. Syn.: Alhagicamelorum L. از خانواده پروانه واران (Papillionaceae) مطابقت دارد.

مقدمه: هیپروبیلی روبینمی که مشکل شایع و اکثرا خوش خیم نوزادی است که در 80%  نوزادهای نارس و 60% نوزادان رسیده رخ می دهد. از روش های درمان زردی، فتوتراپی، تعویض خون و تجویز برخی مواد خوراکی از قبیل شارکول، کلستیرامین و آگار است که با ممانعت از جذب روده ای بیلی روبین سطح سرمی آن را می کاهند. در فرهنگ بوم ایران به ویژه در استان لرستان از ترنجبین به عنوان کاهنده به کرات استفاده می شود. هدف این تحقیق بررسی اثر ترنجبین خوراکی در کاستن زردی نوزادان بود.مواد و روشها: این مطالعه به صورت کارآزمایی بالینی در نوزادان رسیده با وزن بالای 2500 کیلوگرم و بدون هر گونه فاکتور خطر انجام شد. به گروه مورد (41 نوزاد) 1cc/kg هر 12 ساعت، سوسپانسیون 30 گرم درصد ترنجبین خوراکی علاوه بر فتوتراپی تجویز و در گروه شاهد فتوتراپی به تنهایی انجام شد. سطح بیلی روبین توتال و مستقیم هر 24 ساعت اندازه گیری شد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون t تجزیه و تحلیل شد.یافته ها: آزمون t نشان داد بین طول مدت بستری دو گروه تفاوت معنی داری نداشته است. هم چنین بیلی روبین توتال و ترنجبین دو گروه بعد از 24 ساعت تفاوت معنی داری نداشته است؛ ولی بیلی روبین مستقیم 48 ساعت پس از شروع ترنجبین به طور معنی داری پایین تر از گروه شاهد بود (P=0.014).نتیجه گیری: علیرغم باورهای بومی مبنی بر تاثیر ترنجبین در کاستن زردی نوزادان تجویز این ماده اثر قابل توجهی در درمان زردی نداشته و به عنوان درمان زردی پیشنهاد نمی شود.

سابقه و هدف: شیرابه ترنجبین در اثر فعالیت حشره ای به نام زنجرک بر روی گیاه خارشتر به وجود می آید. این دارو از زمان های دور در طب سنتی کاربرد داشته و تحقیقات جدید نیز برخی ویژگی های درمانی آن را مورد بررسی و تایید قرار داده است. در این پژوهش برخی اثرات توکسیک احتمالی ترنجبین در موش مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: برای این منظور، در آزمایش اول، دوزهای مختلف ترنجبین (0.6-4.8 g/kg) روزانه به 4 گروه 6 تایی موش سوری (25.6±0.40g) خورانده شد. گروه شاهد (n=6) نیز حجم مشابهی (10ml/kg) از سرم فیزیولوژی دریافت نمود. در آزمایش دوم، گروه های مختلف (n=6, 25.6±0.45g)، مقادیر مشابهی از ترنجبین و یا دارونما را از طریق تزریق داخل صفاقی دریافت نمودند. در هر دو آزمایش، میزان اضافه وزن و علایم ظاهری موش ها طی ده روز دوره آزمایش مورد مطالعه قرار گرفت. هم چنین از موش های آزمایش دوم در پایان دوره جهت سنجش مقادیر سرمی اوره، کراتینین، بیلی روبین تام، فسفاتاز قلیایی (ALP) و آلانین آمینو ترانس فراز (ALT)، خون گیری شد.یافته ها: هیچ گونه تفاوت معنی داری در اضافه وزن و یا پارامترهای سرمی مورد مطالعه بین گروه های دریافت کننده ترنجبین و گروه شاهد مشاهده نگردید.نتیجه گیری: به نظر می رسد ترنجبین در زمان و دوزهای به کار رفته، اثرات توکسیک قابل ردیابی در پارامترهای مورد مطالعه در موش به جای نگذارد.

ماست بستنی یکی از فرآورده های منجمد لبنی است که از نظر ویژگی های فیزیکی و کیفیت ظاهری مشابه بستنی می باشد. این فرآورده به دلیل دارا بودن باکتری های مفید اسید لاکتیک و انجام فرآیند تخمیر، از ارزش تغذیه ای بالایی برخوردار است؛ به علاوه در مقایسه با بستنی، حاوی مقادیر پائین تری از شکر و چربی می باشد. در پژوهش حاضر، اثر افزودن شیره توت سفید و ترنجبین (در سطوح صفر، 100، 80، 60، 40 و 20 درصد) بر برخی ویژگی های فیزیکوشیمیایی (درصد حجم افزایی، pH، اسیدیته، مقامت به ذوب، ویسکوزیته ظاهری و درصد قند کل) و حسی ماست بستنی مورد ارزیابی قرار گرفت. روش آماری به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. مطابق با این پژوهش، با افزایش درصد شیره توت سفید و ترنجبین در نمونه های ماست بستنی: اسیدیته و ویسکوزیته افزایش (05/0p<)، حجم افزایی و مقاومت به ذوب به ترتیب افزایش و کاهش (05/0p<) و pH و درصد قند کل به ترتیب کاهش و افزایش (05/0p<) یافت. با توجه به نتایج حاصل از ارزیابی حسی، بهترین نمونه از نظر طعم، رنگ، بافت، شیرینی و پذیرش کلی به نمونه با سطح جایگزینی 40 درصد شیره توت سفید و 60 درصد ترنجبین تعلق گرفت. به طور کلی، نمونه حاوی 40 درصد شیره توت سفید و 60 درصد ترنجبین به عنوان بهترین نمونه انتخاب گردید که می تواند به عنوان یک محصول رژیمی در صنعت لبنیات تولید شود.

زمینه مطالعه: درد یک تجربه ناخوشایند است که به عنوان مکانیسم برای بقا مطرح هست و توسط سیستم عصبی مرکزی و سیستم عصبی محیطی میانجی گری می شود. ترنجبین که به اسامی دیگری از جمله مان ایرانی و مان گیاه خارشتر نیز شناخته می شود، خواص دارویی متفاوتی در طب سنتی ایران دارد. هدف: در مطالعه حاضر اثرات ضد دردی عصاره ترنجبین و مسیرهای عصبی آن در موش سوری بررسی شد. روش کار: آزمایش اول به منظور تعیین دوز موثر عصاره اتانولی ترنجبین صورت گرفت. در این آزمایش دوز mg/kg100، mg/kg200 و mg/kg400 و مورفین (mg/kg5) به صورت داخل صفاقی به موش ها تزریق شد. در آزمایش های 2-5 برای شناسایی مسیرهای عصبی از تزریق دوز موثر عصاره ترنجبین همراه آنتاگونیست های مختلف استفاده شد و در هر آزمایش از تزریق زیرپوستی فرمالین در کف پای راست به منظور تست درد استفاده شد و مدت زمان لیسیدن و جویدن پا ثبت شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها، نتایج حاصل توسط آنالیز واریانس یک طرفه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و برای بررسی مقایسات میانگین بین گروه ها در سطح معنی داری(P≤, 0. 05) از تست چند دامنه ای توکی استفاده گردید. نتایج: براساس نتایج به دست آمده ترنجبین باعث کاهش پاسخ درد به صورت وابسته به دوز می شود. تزریقات ترنجبین همراه آنتاگونیست های ذکر شده به طور معنی داری موجب کاهش اثر ضد دردی ترنجبین و افزایش مدت زمان جویدن و لیسیدن کف پا در موش ها شدند. نتیجه گیری نهایی: با توجه به نتایج به دست آمده، عصاره اتانولی ترنجبین اثر ضد دردی وابسته به دوز دارد و باعث کاهش هر دو فاز اول و دوم درد می شود و اثر ضد دردی خود را از مسیرهای اپیوئیدرژیک، هیستامینرژیک، نیترارژیک و سروتونرژیک میانجی گری می کند.

سابقه و هدف:از زمان قدیم، گیاهان دارویی کاربرد فراوانی در طب سنتی ایران داشته­اند و در حال حاضر نیز ترنجبین که صمغ گیاه خارشتر می­باشد به عنوان یک داروی گیاهی جهت درمان زردی نوزادان استفاده می­شود. در این مطالعه، اثرات ترنجبین بر بیلی روبین خون در موش­های مبتلا به هیپرروبینمی بررسی شد.مواد و روش­ها: نوزادان موش سفید آزمایشگاهی از نژاد ویستار با وزن 21-9 گرم در این مطالعه استفاده شدند. موش­ها با تزریق داخل صفاق دلتا – آمینولوولینیک اسید (Delta amino Levulinic acid,ALA) یک دوره زمانی خاص بعد از تولد، مبتلا به هیپربیلی روبینمی شده و به 3 گروه تقسیم شدند و ترنجبین با غلظت­های 10، 20 و 30 درصد توسط لوله دهانی – حلقی در چند مرتبه به آنها خورانده شد. سپس در ساعات مختلف با خونگیری و اندازه­گیری بیلی روبین توتال، منحنی تغییرات بیلی روبین تا 72 ساعت بعد از اولین تزریق ALA رسم گردید. یک گروه هم به عنوان شاهد منفی (موش­های سالم) انتخاب شد.یافته­ها: نتایج نشان داد که پس از تزریق ALA، غلظت بیلی روبین پلاسما به طور معنی­داری (P<0.05) افزایش یافت. تجویز خوراکی ترنجبین، بیلی روبین موش­های یرقانی را نسبت به گروه شاهد به طور معنی­داری کاهش داد (P<0.05).نتیجه­گیری: ترنجبین می­تواند به عنوان یک داروی کاهش دهنده بیلی روبین پلاسما مورد توجه قرار گیرد.