به منظور بررسی ترکیب پذیری عمومی صفات کمی و کیفی چغندرقند تعداد 46 هیبرید حاصل از تلاقی23 والد گرده افشان دیپلوئید با دو والد نر عقیم به عنوان تستر به همراه سه تیمار شاهد از نظر10 صفت مهم زراعی و تکنولوژیکی چغندرقند در ایستگاه تحقیقاتی کمال شهر کرج در سال 1383 مورد بررسی قرار گرفتند. هیبریدها در یک آزمایش 49 رقمی در قالب طرح لاتیس مربع در چهار تکرار کشت شدند. تجزیه واریانس داده ها وجود تفاوت معنی دار بین تیمارها را از نظر صفات مورد بررسی نشان داد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس حاکی از آن است که بین تیمارها برای صفات عملکرد ریشه، عیار قند، نیتروژن، سدیم، پتاسیم، عملکرد شکرسفید، شکر قابل استحصال، عملکرد شکر و راندمان استحصال در سطح احتمال یک درصد و برای صفت درصد قند ملاس در سطح احتمال پنج درصد اختلاف معنی دار وجود دارد. ارزیابی داده ها از طریق روش تجزیه لاین × تستر پس از حذف شاهدهای آزمایش انجام شد. ترکیب پذیری عمومی لاین ها برای پتاسیم در سطح احتمال 5 درصد و برای صفات عیار قند، شکر قابل استحصال و نیتروژن در سطح احتمال یک درصد و برای صفات عملکرد ریشه، عملکرد شکر، عملکرد شکر سفید، سدیم، راندمان استحصال و درصد قند ملاس در سطح احتمال10 درصد معنی دار بود. با توجه به این که ترکیب پذیری عمومی برای صفات مذکور معنی دار شده است بنابراین وجود اثرات افزایشی در کنترل این صفات نقش دارند. هم چنین ترکیب پذیری خصوصی برای صفات عیارقند و شکر قابل استحصال و پتاسیم در سطح احتمال یک درصد و برای صفت نیتروژن در سطح احتمال پنج درصد معنی دار بود. بنابراین وجود اثرات غیر افزایشی نیز در کنترل این صفات دخالت دارند.

بذر و گیاهچه های جوان چند جمعیت از گونه ای از چچم، Lolium rigidum، در معرض محلول 0.2 درصد کلشیسین قرار گرفتند.پس از 4 ساعت با آب مقطر شستشو داده شده و در گلدان کاشته شدند. پس از رشد کامل گیاهان مورد نظر و تولید بذر، از هر بوته بطور جداگانه بذرگیری شد. تعدادی از بذور تمامی تک بوته ها مورد مطالعات سیتوژنتیک قرار گرفته و از نظر تعداد کروموزوم و کاریوتیپ مورد مطالعه قرار گرفتند. تعدادی از بذور هر بوته نیز در سال بعد کاشته شده و مورد مطالعات مورفولوژیک و سیتوژنتیک قرار گرفتند. از بوته هایی که با توجه به مطالعات سیتوژنتیک و شمارش کروموزومی، پلی پلوئید بودنشان قطعی و مسجل بود بذرگیری شد. این بذور در سال سوم در کنار تعداد دیگری از جمعیتهای دیپلوئید و تتراپلوئید گونه های مختلف چچم از جمله جمعیت های والدینی در قالب یک طرح مزرعه ای بلوکهای کامل تصادفی کاشته شده و مورد مطالعه مورفولوژیکی قرار گرفتند.بوته های مورد تاثیر کلشیسین، در زمان گلدهی واکنشهای متفاوتی از نظر صفات ظاهری از خود نشان دادند که عمده ترین آنها چند شاخه ای شدن گل آذین آنها می باشد. نتایج حاصل از تعدادی از این بوته ها، از نظر شمارش کروموزومی آتوتتراپلوئید بوده و تعدادی دیگر سطوح متفاوتی از آنیوپلوئیدی را از خود نشان دادند. از نظر صفات مورفولوژیکی بین نتایج تتراپلوئید و والدین دیپلوئید آنها تفاوتهای قابل توجهی مشاهده گردید.

در مناطق زیادی هنوز هم به دلیل آب و خاک شور، پنبه های دیپلویید کشت می شوند. این مطالعه به منظور بررسی سازگاری و پایداری عملکرد وش لاین های امید بخش انتخابی از دورگ های بین گونه ای هرباسیوم و آرباریوم شامل سه لاین به همراه دو شاهد دیپلویید غوزه قرمز و آریا در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در مدت دو سال 1396 و 1397 در چهار شهرستان کاشمر، نیشابور، سبزوار و فیض آباد اجرا شد. صفات تعداد غوزه های باز و بسته در بوته، قطر طوقه، عملکرد چین اول و دوم و عملکرد کل، وزن غوزه، تعداد شاخه های رویا و زایا، ارتفاع بوته، کیل و زودرسی محصول، اندازه گیری گردید. تجزیه واریانس مرکب برای دو سال و چهار منطقه انجام و برای تعیین پایداری ارقام از ضریب رگرسیون خطی فینلی و ویلکینسون و پارامتر پایداری لین و بینز استفاده شد. اثر متقابل لاین × منطقه × سال عملکرد وش معنی دار بود. لاین های آزمایشی KD-92-11 با 58/02 درصد، KD-92-19 با 57/92 درصد و KD-92-17 با 56/94% بیشترین درصد زودرسی را داشتند. لاین KD-92-17 با 1030 کیلوگرم در هکتار محصول بیشتری تولید و با 20/1 و 19/1، بیشترین تعداد شاخه زایا و غوزه باز را تولید کرد. نتایج حاصل از تجزیه پایداری به روش لین و بینز نشان داد که لاین KD-92-19 کمترین واریانس درون مکانی را در بین لاین های آزمایشی داشته و از پایداری بالاتری برخوردار بود و برای برنامه های اصلاحی آینده مناسب است.

تنش شوری یکی از مهمترین تنش های غیرزنده ای است که می تواند عملکرد گندم های زراعی را تحت تاثیر قرار دهد. بررسی مکانیسم های تحمل به تنش شوری در گیاهان زراعی و نیز اجداد وحشی آنها حائز اهمیت است. هدف از این پروژه بررسی لکه های پروتئینی پاسخ دهنده به تنش شوری در جمعیت متحمل بود. در این پروژه پنج جمعیت گندم دیپلوئید بوئتیکوم (A1، A10، B3، B4 و C5) از مناطق مختلف در محیط گلخانه و به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار کشت شدند. شوری در مرحله سه برگچه ای در دو سطح صفر و 150 میلی مولار اعمال گردید. سپس صفات ارتفاع قسمت هوایی و ریشه، وزن تر و خشک قسمت هوایی، میزان کلروفیل a، b، کل و نیز کاروتنوئیدها و مقدار پروتئین کل اندازه گیری شدند. پروتئین کل با استفاده از روش TCA/استون استخراج شد. پروتئین ها در بعد اول بر اساس نقطه ایزوالکتریک و با استفاده از نوارهای IPG با pH 4-7 و سپس در بعد دوم بر اساس وزن مولکولی و با استفاده از SDS-PAGE جداسازی گردیدند. نتایج تجزیه داده های فیزیولوژیک نشان داد که برای 3 صفت وزن تر و خشک اندام هوایی و میزان پروتئین کل برهمکنش جمعیت در شوری معنی دار گردید که برای دو صفت وزن تر و پروتئین کل جمعیت B4 به ترتیب در شرایط نرمال و تنش شوری بالاترین میانگین را به خود اختصاص داد. آنالیز ژل های حاصل از الکتروفورز دو بعدی باعث شناسایی 205 لکه تکرارپذیر گردید. از این تعداد، 7 لکه نسبت به شاهد افزایش بیان و 7 لکه نسبت به شاهد کاهش بیان نشان دادند. پروتئین های شناسایی شده جزو پروتئین های دخیل در دیواره سلولی، فتوسنتز، متابولیسم انرژی، پروتئین های مرتبط با کروماتین، چپرون ها، پروتئولیتیک ها، پروتئین های دخیل در حذف گونه های فعال اکسیژن، دخیل در تعمیر پروتئین های آسیب دیده و دخیل در انتقال پیام هستند. از نتایج حاصل از این تحقیق می توان در جهت بهبود اصلاح ارقام زراعی گندم بهره برد.

مقدمه: گیاهان جنس داتوره طیف وسیعی از آلکالوییدهای تروپانی با ارزش دارویی را تولید می کنند. گیاه داتوره تماشایی یکی از گونه های سمی جنس داتوره است و به دلیل داشتن آلکالوییدهای مختلف دارای بوی نامطبوعی می باشد. هدف: این مطالعه با هدف القای پلیپلوییدی با تیمار کلشیسین بر روی داتوره تماشایی و تاثیر آن بر ظاهر گیاه و محتوای هیوسیامین انجام شد. روش بررسی: به منظور القای تتراپلوییدی در داتوره تماشایی، آزمایشی به صورت فاکتوریل با دو عامل غلظت کلشیسین (0/05، 0/1 و 0/2 درصد) و زمان تیمار (48 و 72 ساعت) با 3 بوته برای هر تیمار با استفاده از گلوله پنبه ای آغشته به کلشیسین در نوک مریستم انتهایی گیاهان انجام گرفت. تغییرات مورفولوژیکی مشاهده شد و نزدیک به زمان گلدهی، گیاهان با فلوسایتومتری آنالیز شدند. نتایج: نتایج نشان داد که غلظت و زمان قرار گرفتن در معرض کلشیسین و اثر متقابل آنها بر درصد تتراپلوییدی تاثیر می گذارد. بیشترین درصد تتراپلوییدی در غلظت 0/2 درصد و 72 ساعت مشاهده شد. از سوی دیگر، استفاده از غلظت های مختلف کلشیسین و زمان، تاثیر معنی داری بر بقای گیاه نداشت. تعداد سلول های محافظ روزنه کاهش یافت، اما تفاوت معنی داری در محتوای کلروفیل کل و کاروتنوییدها مشاهده نشد. همچنین میزان هیوسیامین در گیاهان تتراپلویید نسبت به دیپلویید به نصف کاهش یافت. نتیجه گیری: به طور کلی، القای تتراپلوییدی در این گیاه میتواند برخی از صفات فنوتیپی را تغییر دهد اما بر محتوای هیوسیامین تاثیر منفی دارد.

الگوهای باندینگ کروموزومها، تعداد، موقعیت و اندازه باندهای هتروکروماتین را نشان می دهد و روشی مناسب برای شناسایی تک تک کروموزومها در یک مجموعه کروموزومی است. همچنین برای تعیین ناهنجاری های ساختمانی و روشن ساختن ارتباطات خویشاوندی در میان گونه های نزدیک به هم از این روش استفاده می شود. این الگو برای نشان دادن تنوعهای کروموزومی درون گونه ای و ارتباطات ژنومی بین گونه ای قابل استفاده می باشد. گزارش الگو های باندینگ در گونه (Sorghum bicolor(L). Moench) منحصر به رقم Combine kafir است. از آنجائیکه کروموزومهایی که Sorghum bicolor کوچک هستند، شناسایی آنها از هم با استفاده از اندازه بازوهای کوچک و بزرگ بسیار مشکل است. در مطالعه حاضر با استفاده از روش C- banding الگوهای باندینگ مجموعه کروموزومهای رقمlS2325 (2n=20) از گونه Sorghum bicolor گزارش شده است. همه کروموزومها باندهای سانترومری کاملاً مشخصی را نشان دادند. باندهای بینابینی هم در کروموزومهای 3،6،7 و 10 با کمی تفاوت در موقعیت آنها دیده شد. باندهای تلومری در هر دو بازوی کروموزومهای 1 و 2 و بازوی بلند کروموزوم 4و 5 قابل شناسایی بود. کروموزومهای 8 و 9 فقط باندهای سانترومری را نشان دادند. کلیه 10 جفت کروموزوم رقم lS2325 از طریق تعیین الگوهای باندینگ، طول کروموزوم و نسبت بازوها شناسایی شدند.

از مجموع 20 گونه گندم (Triticum L.) در جهان، احتمالا 11 گونه در ایران گزارش شده است. در مورد تعداد گونه های خودروی گندم تاکنون نظر قانع کننده ای بدست نیامده است. در ایران تنها 3 گونه دیپلوئید خودرو وجود دارد که عبارتند از: T.monococcum L., T. boeoticum Boiss  و T. urartuTum. ex Gand به علت عدم هماهنگی در طبقه بندی این گروه، عدم صفات ممیزی جهت شناسایی و تفکیک و نقض موجود در کلیدهای تاکسونومی در گونه های خودرو سرده گندم (Triticum) در ایران، در این تحقیق سعی شده است در 3 گونه دیپلوئید خودرو T. boeoticum ، 27جمعیت،T. monococcm  و 10جمعیت و T.urartu و 2جمعیت و با استفاده از 7 صفت کمی و 8 صفت کیفی، شناسایی (کلید تاکسونومیکی) و تفکیک گونه ها صورت گیرد. نتایج چنین نشان می دهند که صفات کمی و کیفی مورد مطالعه در این تحقیقات، اختلاف معنی داری در بین گونه ها و جمعیتهای 3 گونه مذبور دارند. در تفکیک این 3 گونه، ویژگیهای مربوط به سنبله نظیر راس پوشه، تعداد و طول سیخک سنبلک نقش کلیدی را نشان می دهند.