منابع آب زیرزمینی مهمترین بخش از آب های شیرین قابل استفاده و در دسترس بشر به حساب می آید. پژوهش حاضر به بررسی و ارزیابی کیفیت منابع آبی حوضه کارستی رویین اسفراین می پردازد. بدین منظور نمونه برداری از منابع آب (20 نمونه) به عمل آمد و کیفیت آب زیرزمینی منطقه از لحاظ شرب، کشاورزی و صنعت با استفاده از نمودار شولر، ویلکوکس و روش لانژلیه و شاخص های WQI و GQI مورد ارزیابی قرار گرفت. با توجه به نتایج آنالیز نمونه های برداشت شده و نمودار شولر، بیشتر آب چشمه های منطقه در رده خوب برای شرب قرار گرفتند. نتایج حاصل از نمودار ویلکوکس نشان داد که فقط نمونه های S7 (چشمه زرگرا)، نمونه S6 (چشمه قرنگ زوچه) و نمونه S20 (رودخانه در خروجی حوضه)دارای آب شور ولی قابل استفاده برای کشاورزی و بقیه مناسب برای کشاورزی بودند. جدول کیفیت آب چشمه های منطقه از لحاظ مصارف صنعتی نیز نشان داد کلیه نمونه های آب منطقه به جز چشمه سنگوا که دارای آب با خاصیت رسوبگذار می باشد، دارای خاصیت خورنده می باشند. شاخص WQI نیز نشان از کیفیت مناسب تمامی نمونه های برداشت شده از لحاظ شرب می باشد و فقط آب سطحی خروجی حوضه که WQI آن بالاتر از 50 می باشد در رده خوب قرار می گیرد. بررسی مکانی و پهنه بندی کیفیت آب شرب از شاخص GQI نیز صورت گرفت که مقدار شاخص کیفی GQI در منطقه برای نمونه ها از42/93 تا 87/95 متغیر بوده است. لذا می توان گفت هر چند که کمترین میزان کیفیت نمونه ها مربوط به آب سطحی خروجی حوضه می باشد، ولی این مقدار کیفیت نیز در رده کیفیت مناسب قرار می گیرد. لذا در مجموع تمامی منابع آبی منطقه مورد مطالعه از نظر استانداردهای آب آشامیدنی در رده کیفیت مناسب قرار می گیرند.

زمینه و هدف: یکی از جنبه های مهم کیفیت آب، پتانسیل خورندگی و رسوب گذاری آن است. رخداد یکی از این دو پدیده می تواند هزینه های نگهداری سامانه های ذخیره، انتقال و توزیع آب آشامیدنی، کشاورزی و صنعتی را افزایش، عمر آن ها کاهش و نیزبر جنبه های بهداشتی و زیباشناختی آب موثر باشد.روش بررسی: هدف اصلی از انجام این تحقیق، ارزیابی پتانسیل رسوب گذاری و خورندگی آب زیرزمینی دشت لردگان و تهیه نقشه های شاخص های خورندگی و رسوب گذاری بود. برای این منظور از داده های 32 حلقه چاه، 5 قنات و 5 چشمه واقع در دشت لردگان برای محاسبه دو شاخص لانژلیه و رایزنر استفاده شد. از روش کریجینگ برای تهیه نقشه های شاخص های پایداری استفاده شد.بحث و نتایج: بر اساس شاخص لانژلیه 93 درصد نمونه ها پتانسیل رسوب گذاری کم تا متوسط و تنها 7 درصد نمونه ها پتانسیل رسوب گذاری شدید دارند. بر اساس شاخص رایزنر6 درصد نمونه ها دارای پتانسیل خورندگی کم تا متوسط و 38 درصد نمونه ها پتانسیل خورندگی شدید دارند. به طور کلی، به دلیل حضور سازندهای کربناتی پتانسیل رسوب گذاری آب زیرزمینی این دشت بر پتانسیل خورندگی آن غلبه دارد. بر اساس شاخص لانژلیه 76 درصد آبخوان دشت لردگان (4500 هکتار) دارای پتانسیل رسوب گذاری کم و بر اساس شاخص رایزنر 84 درصد از آبخوان دشت لردگان (5040 هکتار) پتانسیل خورندگی کم تا متوسط داشت. با توجه به این که بیشترین مساحت آبخوان دشت لردگان دارای پتانسیل رسوب گذاری کم است، لذا به نظر می رسد مشکل رسوب گذاری در مجاری و مخازن انتقال آب و سیستم های آبیاری قطره ای قابل ملاحضه نخواهد بود. این نتایج فقط برای درجه حرارت های معمولی آب صادق است.

مقدمه: خورندگی و رسوبگذاری از شاخص های مهم در ارزیابی کیفی آب است. بروز خورندگی و رسوبگذاری، اقتصاد صنعت تصفیه و انتقال و توزیع آب را عموما با مشکل مواجه می کند، همچنین خوردگی باعث ورود محصولات جانبی به آب آشامیدنی و بروز مشکلات بهداشتی و کاهش عمر لوله ها و اتصالات می شود. هدف از این مطالعه تعیین وضعیت خورندگی و رسوبگذاری آب در شبکه آبرسانی شهر بندرعباس می باشد.روش کار: در این مطالعه توصیفی - مقطعی، نمونه برداری به روش خوشه ای بود که جمعا تعداد 15 خوشه انتخاب و از آنها 45 نمونه به صورت تصادفی برداشت شد. متغیرهای مورد نیاز بر اساس شاخص های اشباع لانژلیه، پایداری رایزنر و آزمون ماربل اندازه گیری و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.نتایج: بر اساس شاخص رایزنر در 20 درصد موارد آب متعادل و در 80 درصد دیگر تمایل به خورندگی داشت. بر اساس شاخص لانژلیه نیز در 6.6 درصد موارد آب متعادل و در 93.4 درصد دیگر تمایل به خورندگی داشت. بر اساس آزمون ماربل نیز در همه موارد آب تمایل به خورندگی داشت.نتیجه گیری: بر اساس نتایج، در شبکه آبرسانی شهر بندرعباس پتانسیل خورندگی وجود دارد و لازم است تمهیدات لازم در این زمینه بکار گرفته شود. با توجه به عدم یکنواختی نتایج، استفاده از یک شاخص به تنهایی نمی تواند وضعیت خورندگی یا رسوبگذاری آب این شبکه را تعیین نماید. بنابراین پیشنهاد می شود جهت اطمینان از چگونگی وضعیت از چندین شاخص بطور همزمان استفاده شود.

این پژوهش به بررسی گسترش آلودگی عناصر نادر، یونهای جزئی نیتریت، نیترات، آمونیوم و پتانسیل خورندگی در منابع آب زیرزمینی در مناطق جنوب و جنوب غربی شهر سیرجان در استان کرمان می پردازد. بدین منظور در مردادماه 1395 از آب زیرزمینی 115 محل چاه کشاورزی، چاه مشاهده ای و قنات در مناطق شهر سیرجان، کفه نمک خیرآباد، چا ه دراز، ناحیه ی معدن گل گهر، قطاربنه-عین البقر و کفه مرگ، نمونه برداری جهت آنالیز نیترات، نیتریت، آمونیوم و برخی از عناصر نادر انجام شده است. میانگین غلظت عناصر و یون های جزئی به ترتیب از بیشتر به کمتر عبارت است از: NO3 > B > NH4 > As > Mn > Ba > Cr > NO2 > Cu > Pb > Cd. غلظت این عناصر و یون ها عمدتاً در آب زیرزمینی نواحی چاه دراز وکفه مرگ، از حدمجاز WHO بیشتر است. علاوه بر این غلظت عناصر Cd، B و As در تمام مناطق بالاتر از حد مجاز است. کروم در منابع آب زیرزمینی تمام مناطق به جز منطقه ی شهر سیرجان، غلظتی بیش از حد مجاز WHO دارد. همچنین غلظت سرب در مناطق مربوط به کفه نمک خیرآباد و چاه دراز بالاتر از حد مجاز است و نشان دهنده آلودگی سرب در این نواحی می باشد. در حالیکه Cu، Ba، NO2 و Sb در همه مناطق، غلظتی کم تر از حدمجاز WHO دارند. اندیس های آلودگی HPI، HEI و Cd نشان می دهد بیشترین خطر آلودگی مربوط به منطقه ی معدنی گل گهر، چاه دراز، نقاط KH1 و KH2 در کفه نمک خیرآباد و دو نقطه ی KM1 و KM7 در کفه مرگ است و سایر نقاط منطقه از سطح آلودگی پایینی برخوردار هستند. نهایتاً پراکندگی شاخص خورندگی لانژلیه در منابع آب زیرزمینی منطقه مورد مطالعه نشان داد پتانسیل خورندگی آب زیرزمینی در این ناحیه بالاست. بنابراین فرایند کنترل خورندگی آب، هنگام استفاده از آب زیرزمینی منطقه باید رعایت شود.

زمینه و هدف: دستیابی به آب آشامیدنی سالم و کافی از اهداف مهم و ملی کشورهاست. هدف از این تحقیق، تعیین کیفیت میکروبی و شیمیایی آب شرب شهرستان بردسیر در سال های 1389-1388 و مقایسه نتایج حاصله با استانداردهای ایران و رهنمودهای WHO است.مواد و روش ها: در این پژوهش توصیفی - مقطعی، تعداد 2726 نمونه برای آزمایش میکروبی و 134 نمونه برای آزمایش شیمیایی از شبکه های توزیع آب شرب شهرها و روستاهای تحت مطالعه برداشت شد. پارامترهای خوردگی شامل اندیس های لانژلیه، رایزنر، تهاجمی، غلظت نیترات و نیتریت، تعداد کلیفرم مدفوعی و کلر باقی مانده مورد پایش قرار گرفت. نتایج مطالعه به صورت میانگین و انحراف معیار گزارش گردید.یافته ها: میانگین کلر باقی مانده در آب شرب و میانگین تعداد باکتری کلی فرم گرماپای برحسب MPN/100ml به ترتیب برابر 0.31±0.23 میلی گرم در لیتر و 1.81±1.62 میلی گرم در دسی لیتر بود. میانگین غلظت نیترات و نیتریت به ترتیب 7.84±4.54 و 0.023±0.026 میلی گرم در لیتر بدست آمد. میانگین اندیس های خوردگی لانژلیه، رایزنر و تهاجمی به ترتیب +0.41، 7.01 و 12.36 بود.نتیجه گیری: میانگین شاخص مطلوبیت فقدان باکتری کلی فرم گرماپای در شهرستان بردسیر بر اساس رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت در محدوده خوب قرار دارد. میزان نیترات و نیتریت در کلیه نمونه ها کمتر از حدود مجاز استاندارد ایران و رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت است. آب شرب شهرستان بردسیر طبق اندیس های لانژلیه، رایزنر و تهاجمی به ترتیب رسوب گذار، کمی رسوب گذار و رسوب گذار می باشد. گرچه کیفیت میکروبی و شیمیایی آب در حدود استاندارد است ولی با توجه به شرایط و پتانسیل های آلودگی در منطقه، پایش ضرورت دارد.

به دلیل افزایش جمعیت، افزایش سطح رفاه، توسعه ی صنایع و کشاورزی در کنار تغییرات اقلیمی همواره منابع آب زیرزمینی از جهت کمی و کیفی در حال تغییر است. بنابراین، بررسی تغییرات کمی و کیفی آب زیرزمینی جهت مدیریت آن امری ضروری به نظر می رسد. به این منظور، در تحقیق پیش رو به بررسی تغییرات کیفی آب زیرزمینی دشت بیجار دیواندره، از نظر رسوب گذاری و خورندگی، با استفاده از اطلاعات دریافتی در سال های 1388 تا 1397 و در هر سال برای دو ماه خرداد و مهر ماه به ترتیب به عنوان ماه های پرآب و کم آب، با به کارگیری سامانه ی اطلاعات جغرافیایی (GIS)، پرداخته شده است. همچنین، با ارزیابی شاخص های متعدد برای تعیین خورندگی و رسوب گذاری، شاخص های معتبری نظیر لانژلیه، رایزنز و پوکوریوس برای کاربری صنعتی و تحلیل رسوب گذاری و خورندگی در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاصل از شاخص های یادشده، بیانگر این امر بود که آب زیرزمینی نواحی غربی دشت مستعد خورندگی و نواحی شرقی مستعد رسوب گذاری هستند و شاخص رایزنر کیفیت آب بخشی از مرکز دشت را خنثی نشان داد. پیشنهاد می شود تا در قسمت های غربی دشت بیجار دیواندره برای جلوگیری از خورندگی آب از هوادهی برای حذف آهن و منگنز، حفاظت کاتدی، آسترپوشی، لعاب کاری و رنگ کاری تأسیسات مورد نظر استفاده شود. همچنین، برای مناطق مرکزی به طرف شرق دشت با خاصیت رسوب گذاری آب و بروز تأثیرات نامطلوب بر کشاورزی، صنعت و سلامت اهالی منطقه، استفاده از مواد بازدارنده رسوب گذاری نظیر استفاده از ترکیبات فسفاته و همچنین برداشت کمتر از منابع آب توصیه می شود.

با توجه به افزایش مصرف آب شرب در جهان، تلاش برای به کارگیری راهکارهای جدید برای دست یافتن به مقدار مناسب آب با کیفیت مطلوب لازم است. یکی از مسایل عمده ای که اکثر صنایع از جمله صنعت آب با آن مواجه اند، خورندگی و رسوب گذاری است. این پژوهش به منظور بررسی عوامل رسوب گذاری و خورندگی منابع تامین و توزیع آب شرب شهر سوق در استان کهگیلویه و بویراحمد انجام شد. در این پژوهش با استفاده از شاخص های لانژلیه، رایزنر، پوکوریوس و تهاجمی به صورت مطالعه توصیفی به منظور تعیین پتانسیل خوردگی و رسوب گذاری آب شبکه آب رسانی، اطلاعات شیمیایی و فیزیکوشیمیایی 84 نمونه آب مربوط به چاه های تغذیه، مخازن آب و شبکه آب رسانی اختصاصی این منطقه استفاده شدند. نمونه ها بین سال های 1386 تا 1395 توسط شرکت آب و فاضلاب شهری استان جمع آوری و آنالیز شدند. با توجه به این اطلاعات، اندیس های لانژلیه، رایزنر، پوکوریوس و تهاجمی برای این نمونه ها محاسبه شد و یافته های به دست آمده از به کارگیری شاخص های فوق نشان داد که متوسط شاخص ها به ترتیب 63/0± 598/0 خوردگی کم تا متوسط، 797/0± 470/8 خوردگی کم تا متوسط، 286/0± 472/7 خوردگی کم تا متوسط و 227/0± 015/12 تهاجمی ملایم یا خوردگی خیلی کم بود. منابع تامین آب منطقه بررسی شده دارای خوردگی کم تا متوسط بودند و اندکی تمایل به ایجاد رسوب پوسته تخم مرغی داشتند. آب شرب شهر سوق در مسیر انتقال آب شرب مشترک شهر دهدشت و سوق در فاصله 17 کیلومتری از محل منابع تامین آب مشترک (چاها) از مخزن ذخیره تپه سپاه (مشترک شهر دهدشت و سوق) مجزا شده و به فاصله 15 کیلومتر توسط خط انتقال و ایستگاه پمپاژ آب به سمت شهر سوق هدایت می شود. میانگین مقدار شاخص های خورندگی و رسوب گذاری شبکه اختصاصی تامین و توزیع آب شهر سوق (لانزلیه، رایزنر، پوکوریس وتهاجمی) به ترتیب 63/.، 8/6، 28/7 و 8/12 به دست آمد که تمایل به رسوب، به طور متوسط تمایل به ته نشست CaCO3، غیرتهاجمی است. علی رغم این واقعیت که pH متوسط منابع تامین آب مشترک هر دو شهر 78/7 بود. در فصل تابستان pH آب شبکه اختصاصی شهر سوق به 5/8 افزایش یافت. مقدار و میانگین مقدار شاخص های خورندگی و رسوب گذاری شبکه اختصاصی آب رسانی شهر سوق در فصل گرم سال نشان می دهد که آب این شبکه تمایل به رسوب دارد. بر اساس یافته های این بررسی میانگین دمای آب شبکه آب رسانی اختصاصی در این 15 کیلومتر انتقالی که شامل خط انتقال و مخازن ذخیره فلزی روکار هستند، حدود10 درجه سلسیوس افزایش دما داشته است. این افزایش دما ناشی از دمای محیط بیش از 48 درجه سلسیوس و گرم شدن آب در مخازن ذخیره فلزی و خط انتقال فولادی روکار در اجزای شبکه آب رسانی آب اختصاصی شهر سوق هستند که این تغییر فیزیکی آب یا دما عامل اصلی تشکیل رسوب است.