جامعه شناسی مطالعات جوانان(SOCIOLOGICAL STUDIES OF YOUTH)
سال:1390 | دوره:2 | شماره:3 |تعداد مقالات:8

برخی محققین با استناد به تئوری تمایز معتقدند امروزه تاثیر دین بر دیگر حوزه های زندگی اجتماعی کاهش یافته و برخلاف سنت هر یک از عرصه های زندگی توسط مجموعه ای از ارزش های خود - نه توسط یک مجموعه واحد منسجم- هدایت می شوند و برخی دیگر بر اساس تئوری قطعه قطعه شدن ارزش ها مدعی هستند تاثیر دین بر حوزه های زندگی اجتماعی یکسان نبوده و بر حوزه های خصوصی مانند خانواده بیش از حوزه های عمومی مانند کار و سیاست اثرگذار است. هدف این مقاله بررسی ارتباط میان ارزش های دینی و ارزش های حوزه های اجتماعی و پاسخگویی به این سوال اساسی است که آیا میان دینداری و حوزه های عمومی و خصوصی زندگی اجتماعی رابطه برقرار است و اگر رابطه ای برقرار است آیا در هر دو حوزه یکسان است یا تفاوت هایی وجود دارد؟ نتایج این تحقیق که با استفاده از داده های دو طرح ملی پیمایشی ارزش های ایرانیان در سال های 1379 و 1383 که با ابزار پرسش نامه به اجرا درآمده نشان می دهد نکات مهم در زندگی افراد به ترتیب ارزش های مربوط به خانواده، کار و سیاست است و در فاصله دو تحقیق ارزش های خانواده و کار تقریبا تغییری نداشته و بر اهمیت ارزش های سیاسی افزوده شده است. همچنین نتایج تحلیلی برگرفته از رگرسیون چندمتغیره نشان می دهد ارتباط میان ارزش های دینی با ارزش های خانوادگی بیش از ارزش های حوزه سیاست و کار است و این یافته تئوری قطعه قطعه شدن ارزش ها را تایید می کند. همچنین مدل تبیین ارزش های خانوادگی با ارزش های دینی قابل قبول و این مدل در تبیین ارزش های سیاسی و کار پذیرفته شدنی نیست.

سوال اصلی پژوهش حاضر اینست که دانشجویان منطقه 11 دانشگاه آزاد اسلامی چه نگرشی نسبت به اتحاد ملی و انسجام اسلامی دارند، چه عواملی بر این نگرش بیشترین تاثیر را دارند و مکانیسم و دینامیسم این عوامل به چه شکلی است؟ جمعیت نمونه تحقیق بر اساس فرمول کوکران 325 نفر انتخاب گردیده و به روش نمونه گیری مطبق نسبی داده ها جمع آوری گردیده است. از مجموع فرضیات تحقیق، 5 فرضیه تائید گردیده و همبستگی بین متغیرهای «میزان اعتماد به دولت»، میزان عضویت در تشکل های مدنی»، «میزان مشارکت سیاسی»، «میزان گرایشات اعتقادی و عبادی» و «احساس تعلق اجتماعی عام» با متغیر وابسته «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» در سطح معناداری بالایی، اثبات گردیده است. در معادله خطی که توسط رگرسیون حاصل گردید، مشاهده شد که دو متغیر «میزان اعتماد به دولت» و «احساس تعلق اجتماعی عام» حدود 0.226 از تغییرات واریانس متغییر وابسته را تبیین و پیش بینی می کنند. نتایج حاصله بیانگر اینست که دانشجویان در عین حالی که به ارزش های ملی وفادار هستند، خود را نیز پایبند به هنجارهای فرهنگ اسلامی دانسته پس اتحاد ملی می تواند در راستای انسجام اسلامی حرکت کند. این گرایش بیانگر فهم و بصیرت دانشجویان به اصل«وحدت کلمه» می باشد.

هدف این تحقیق بررسی میزان تمایل دانش آموزان دختر مقطع متوسطه شهر آمل به فعالیت های اوقات فراغت می باشد و پژوهش حاضر در پی توصیف، تحلیل و تبیین میزان تمایل به شرکت در فعالیت های اوقات فراغت و نحوه گذران آن در بین دانش آموزان دختر (15-18 سال) مقطع متوسطه در یک نمونه آماری 380 نفر شهر آمل می باشد. این تحقیق با استفاده از روش پیمایش انجام گرفته است و داده های مورد نیاز از طریق پرسش نامه با استفاده از نرم افزار آماری SPSS و تحت ضریب همبستگی اسپیرمن مربوط گردآوری، استخراج و تحلیل شده است. مطالعه حاضر در قالب چارچوب نظری تحقیق با استفاده از رهیافت کارکردگرائی و ساختارگرائی انجام شده است. داده ها حاکی از آن است که تحصیلات والدین، مشارکت اجتماعی دختران، وضعیت اقتصادی خانواده، رشد تکنولوژی (نوع دسترسی به امکانات)، همسالان همگی نقش و رابطه معناداری با تمایل دانش آموزان به شرکت در فعالیت های اوقات فراغت دارد. نتایج تحقیق همچنان نشان می دهد که دختران به انواع فراغت ها از جمله ورزش، سینما، پارک، کافی شاپ، مسافرت و رفتن به مراکز خرید و قدم زدن در خیابان ها تمایل دارند.

بخش مهمی از شناخت های مربوط به نگرش ها و رفتارهای زنان و مردان، ناشی از عقاید و افکار قالبی یا کلیشه هاست. بر اساس کلیشه های جنسیتی، زنان و مردان در جامعه دارای ویژگی های خاص، رفتار خاص و حالات روانی خاص هستند و در نهایت قابلیت انجام وظایف و کارهایی را دارند که به صورت معمول با یکدیگر متفاوتند. کلیشه سازی از طرفی خصوصیات و توانایی هایی را به زنان اختصاص می دهد که در مردان از آن ها نشانه ای نیست و از طرف دیگر، توانایی ها و خصوصیاتی را به مردان نسبت می دهد که زنان از آن بی بهره اند. تحقیق حاضر که بر مبنای یک پیمایش 600 نفره در بین دانشجویان پسر و دختر دانشگاه های آزاد اسلامی شوشتر و شهید چمران اهواز انجام گرفته، نشان می دهد که در خانواده های با ساختار قدرت پدرسالار، نسبت به خانواده های با ساختار قدرت مادرسالار و خانواده های مشارکتی، میزان پذیرش کلیشه های جنسیتی بیشتر است. از دیگر یافته های تحقیق، این است که مردان کلیشه ای تر از زنان فکر و رفتار می کنند.

اهمیت یافتن بدن انسان و متعاقب آن، مقبولیت اجتماعی افراد، از پیامدهای اساسی ظهور جامعه مصرفی می باشد که در آن افراد با تغییر ویژگی های ظاهری بدن مبادرت به ساخت بدن اجتماعی، مورد پذیرش جامعه می کنند. تغییرات اعمال شده روی بدن از نظر آرایش و پوشش ظاهری، جراحی های زیبایی، رویه های لاغری، ورزش و نگهداری بدن تحت عنوان کلی «مدیریت بدن» مورد بررسی قرار گرفته و هدف پژوهش بررسی عوامل موثر بر مدیریت بدن با بهره گیری از آراء اندیشمندان برجسته جامعه شناسی و دیدگاه های فمینیستی است. تحقیق به روش پیمایشی و با ابزار پرسشنامه در میان دانشجویان علوم انسانی مقطع کارشناسی دانشگاه آزاد و پیام نور شهر زنجان انجام شده و روش نمونه گیری تصادفی سیستماتیک است که حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 370 نفر انتخاب شد. نتایج نشان می دهد که میانگین مدیریت بدن، برای دانشجویان دختر 83.46 و پسر 72.66 درصد بوده که حاکی از میزان مدیریت بیشتر دختران نسبت به پسران بر بدن هایشان می باشد. بر اساس نتایج همه فرضیه ها معنی دار بوده و در مجموع 89.7 درصد از واریانس یا پراکندگی متغیر مدیریت بدن به وسیله متغیرهای مستقل تبیین گردیده است.

شناخت عوامل موثر در ارتقاء مشارکت زنان روستایی در فرآیند توسعه و به حداقل رساندن بازخوردهای منفی حاصل از دخالت ایشان در محیط و منابع محیطی پیرامون از جمله مباحثی است که امروزه در حوزه جغرافیای جنسیت مطرح می شود، موضوعی که تاکنون نه تنها در قلمرو تحقیق این رساله (استان چهارمحال و بختیاری)، بلکه در سطح کشور به طور جدی به آن پرداخته نشده است. مقاله حاضر با عنوان بررسی عوامل موثر بر مشارکت زنان روستایی در توسعه مناطق روستایی استان چهارمحال و بختیاری (مطالعه موردی: روستاهای بخش فارسان) با استعانت از مطالعات میدانی و تکمیل پرسشنامه در بین 370 نفر نمونه آماری منتخب به روش کوکران، در 4 روستای بالای 1000 خانوار بخش فارسان (روستاهای پردنجان، چلیچه، فیل آباد و گوجان) نشان می دهد که عامل افزایش سطح سواد بر مشارکت زنان روستایی در امر توسعه موثر بوده است. همچنین بین سطح درون گرا بودن روستاییان و کاهش مشارکت رابطه معناداری وجود دارد. بین وضعیت یا موقعیت شغلی، افزایش درآمد، آگاهی زنان از مشارکت و تمایل زنان و دختران روستایی با میزان مشارکت زنان روستایی رابطه معناداری وجود دارد. اما بین وضعیت تاهل و مشارکت زنان در امر توسعه رابطه معناداری مشاهده نشده است و در یک بیان کلی می توان گفت: بین عوامل اجتماعی – فرهنگی و اقتصادی و میزان مشارکت زنان و دختران روستایی رابطه معناداری دیده می شود.

امروزه مفاهیم سرمایه اجتماعی و امنیت اجتماعی از مفاهیم کلیدی علوم اجتماعی به شمار می آیند. صاحب-نظران و دانشمندان علوم اجتماعی بر اهمیت مقوله امنیت اجتماعی به عنوان نیاز اساسی انسان و نیز پدیده سرمایه اجتماعی به عنوان بستر مناسب بهره وری و نیل به موفقیت و نیز تعامل بین دو مفهوم تاکید نموده اند. در این میان، بررسی رابطه بین دو پدیده سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان که نیمی از جمعیت جامعه را تشکیل می دهند و می توانند نقش بسزایی در توسعه اجتماعی ایفا نمایند از اهمیت خاصی برخوردار می باشد. با توجه به مباحث فوق، هدف اساسی این مقاله تبیین دو مفهوم سرمایه اجتماعی و احساس امنیت و نیز چگونگی پیوند و تعامل دو متغیر فوق در بین زنان مناطق جنوب و شمال تهران در سال 1389 می باشد. این مطالعه از نوع پیمایش اجتماعی بوده و داده های تحقیق با استفاده از تکینک پرسشنامه توأم با مصاحبه جمع آوری شده است. برای سنجش متغیر سرمایه اجتماعی از مولفه های اساسی سرمایه اجتماعی یعنی اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی، مشارکت اجتماعی و آگاهی اجتماعی و همچنین برای سنجش احساس امنیت اجتماعی زنان از 20 گویه در قالب طیف لیکرات استفاده شده است. اعتبار و روایی مقیاس های سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی پژوهش شامل کلیه زنان واقع در سنین فعالیت (64-15) ساکن منطقه شمال (مناطق 1 و 2) و جنوب (مناطق 19 و 20) شهر تهران در سال 1389 می باشد. بر اساس فرمول نمونه گیری کوکران، از هر منطقه 265 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین و با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای و تصادفی ساده افراد نمونه انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته اند. یافته های تحقیق وجود همبستگی معنی دار بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و احساس امنیت اجتماعی در بین زنان مناطق شمال و جنوب شهر تهران را نشان می دهد. نتایج فعالیت آماری مربوطه با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون در بین زنان منطقه شمال تهران (r=0.296) و در بین زنان منطقه جنوب تهران(r=0.640) رابطه معنی دار دو متغیر در سطح اطمینان 99 درصد را نشان می دهد. نوع رابطه مثبت بوده و بیانگر این امر است که با افزایش میزان سرمایه اجتماعی زنان، شاهد افزایش احساس امنیت اجتماعی در بین آنان خواهیم بود.

مطالعه حاضر، موضوع اعتماد اجتماعی را در بین دانشجویان دختر دانشگاه های ایلام مورد بررسی قرار می دهد و بر این اساس، سوال اصلی و آغازین تحقیق، این است که وضعیت اعتماد اجتماعی در بین دانشجویان دختر دانشگاه های ایلام چگونه است و چه عواملی بر آن اثر می گذارند؟ روش اصلی تحقیق، پیمایشی است. جامعه آماری دانشجویان دختر دانشگاه های ایلام و آزاد اسلامی شهر ایلام است که در مهرماه 1389 تعداد 4609 نفر دانشجوی دختر بوده و تعداد 2639 نفر از آنان در دانشگاه دولتی ایلام و تعداد 1970 نفر از آنان در دانشگاه آزاد اسلامی شهر ایلام تحصیل می نمودند. تعداد نمونه آماری 377 نفر است که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده اند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته می باشد که روایی و پایایی آن محاسبه و سپس اجرا شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که اعتماد بین شخصی پاسخگویان کمتر از سطح متوسط، اعتماد خاص گرایانه آنان در حد متوسط به بالا، متغیر اعتماد عام گرایانه در حد کم و اعتماد نهادی نیز در حد متوسط است. در بین متغیرهای مستقل، متغیرهای میزان احساس امنیت اجتماعی (0.158)، دگرخواهی (0.155) و تعاملات اظهاری (0.143) مجموعا 45.6 درصد از واریانس متغیر وابسته اعتماد را تبیین می کند. از دستاوردهای تئوریک این تحقیق این است که به تایید مجدد نظریاتی که پشتوانه تئوریک تحقیق بوده اند در جمعیت مورد بررسی رسیده است.