بنیان گذاری روزنامۀ کردستان به عنوان نخستین نشریۀ مکتوب، سرآغاز یک چرخش فکری در بستر تاریخ مدرن کُردها است که زمینه را برای تکوین مفاهیمی همچون آگاهی تاریخی، اندیشۀ انتقادی و تاریخ نگری جدید فراهم نمود. مباحث تاریخی، سوژۀ اصلی سیاست روزنامه بودند که خوانش های جدیدی در مورد گذشته، هستی و هویت کُردی مطرح نمود. اندیشۀ تاریخی این روزنامه، از یک سو نشانۀ گذار از روایت های سنتی، اسطوره ای و شفاهی بود و از سوی دیگر، ساختار و قدرت گفتمان تاریخ نگری عثمانی که تفاوت های فرهنگی و ملی را به رسمیت نمی شناخت و بر مبنای تفکر پان اسلامیسم و امت عثمانی عمل می کرد، به چالش کشید. براین اساس، نظام جدید حافظۀ تاریخی کُردها در بحبوحۀ همین منازعات و کشمکش گفتمانی کُرد و دیگری نهادینه شد و چگونگی روایت و بازنمایی گذشته صورت بندی دیگری به خود گرفت. پژوهش حاضر به این مسئله می پردازد که زمینه ها و عوامل پیدایش این تاریخ نگری جدید چگونه بوده است و کارکرد و ویژگی های آن چیست. یافته های پژوهش نشان می دهد که علاوه بر این که پایه های یک تاریخ نگاری مستند و منسجم ریخته شد، رسالت اساسی رویکرد تاریخی روزنامه این بود که تصویر گذشتۀ ازهم گسیخته به سوی حافظۀ جمعی مشترک سوق یابد. از طرفی، کلیت فرایند یادآوری و تأمل در مورد گذشته که معنای آغازی دوباره و بازتولید تاریخ است، در خدمت تقویت و پیوستار هویت تاریخی کُردها عمل کرده است.