مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

مقاله مقاله نشریه

مشخصات مقاله

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

189
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

545
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

به کارگیری روش دلفی به منظور غربالگری عوامل مؤثر در تاب آوری منابع آب در حوزه های آبخیز

صفحات

 صفحه شروع 181 | صفحه پایان 195

چکیده

 امروزه به دلیل وجود تنش آبی ناشی از کاهش بارندگی و بروز خشکسالی در کشور از یک سو و رشد مصرف بی رویه از منابع محدود آبی از سوی دیگر, تدوین و توسعه راهکارهایی در جهت بهبود برنامه ریزی, مدیریت, پایداری منابع آبی و اصلاح الگوی مصرف در کشور, امری ضروری به شمار می رود. یکی از کاربردی ترین روش ها در این خصوص, تعیین و تخمین میزان اثرگذاری عوامل مؤثر در تاب آوری منابع آبی کشور می باشد. پس از بررسی پژوهش های مرتبط, نتیجه حاصله آن شد که بیشترین تحقیقات انجام گرفته در این خصوص, در جهت شناخت معیارهای مؤثر در ارزیابی, برنامه ریزی و پایداری سیستم های منابع آبی بوده و تاکنون پژوهش مجزایی در خصوص شناسایی معیارها و زیرمعیارهای مؤثر در تاب آوری منابع آبی ایران انجام نشده است؛ لیکن با اتکا به نتایج حاصل از مقالات و مراجع معتبر, مشخص شد دستیابی به موثرترین عوامل در تعیین تاب آوری منابع آب, با استفاده از بکارگیری روش دلفی (به دلیل اعتبار علمی و قابلیت استفاده در سطوح مختلف) امکان پذیر است. بر این اساس مطالعه پیش رو, با هدف شناسایی, غربالگری و اولویت بندی معیارها و زیرمعیارهای تاب آوری با استفاده از روش دلفی نگارش شده است. مطابق با اولین گام روش دلفی, در ابتدا لیستی از معیارها و زیرمعیارها به کمک مرور پیشینه پژوهش انتخاب شد و سپس توسط گروهی 24 نفره از متخصصین محیط زیست و منابع آب (موسوم به خبرگان), طی دو مرحله مورد سنجش قرار گرفت. نتیجه حاصل از این ارزیابی, تعیین 3 معیار اکولوژیکی, اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی به عنوان معیارهای اصلی و استخراج 9 معیار و 18 زیرمعیار می باشد. نتیجه آن شد که پس از انجام اولویت بندی زیرمعیارها براساس دو فاکتور درجه و درصد اهمیت, به ترتیب زیرمعیارهای آب سطحی(چشمه و رودخانه) و بارش با ضریب اهمیت 2. 62 و2. 28 بعنوان مهمترین و زیرمعیارهای نفوذپذیری (زه کشی) و دما به ترتیب ضریب اهمیت 1. 23 و 1. 31 بعنوان کم اهمیت ترین زیرمعیارها مشخص شدند. همچنین با نرمال سازی ضرایب بدست آمده برای هر یک از زیرمعیارها, فرمولی خطی جهت تخمین تاب آوری منابع آب ارائه گردید. امروزه به دلیل وجود تنش آبی ناشی از کاهش بارندگی و بروز خشکسالی در کشور از یک سو و رشد مصرف بی رویه از منابع محدود آبی از سوی دیگر, تدوین و توسعه راهکارهایی در جهت بهبود برنامه ریزی, مدیریت, پایداری منابع آبی و اصلاح الگوی مصرف در کشور, امری ضروری به شمار می رود. یکی از کاربردی ترین روش ها در این خصوص, تعیین و تخمین میزان اثرگذاری عوامل مؤثر در تاب آوری منابع آبی کشور می باشد. پس از بررسی پژوهش های مرتبط, نتیجه حاصله آن شد که بیشترین تحقیقات انجام گرفته در این خصوص, در جهت شناخت معیارهای مؤثر در ارزیابی, برنامه ریزی و پایداری سیستم های منابع آبی بوده و تاکنون پژوهش مجزایی در خصوص شناسایی معیارها و زیرمعیارهای مؤثر در تاب آوری منابع آبی ایران انجام نشده است؛ لیکن با اتکا به نتایج حاصل از مقالات و مراجع معتبر, مشخص شد دستیابی به موثرترین عوامل در تعیین تاب آوری منابع آب, با استفاده از بکارگیری روش دلفی (به دلیل اعتبار علمی و قابلیت استفاده در سطوح مختلف) امکان پذیر است. بر این اساس مطالعه پیش رو, با هدف شناسایی, غربالگری و اولویت بندی معیارها و زیرمعیارهای تاب آوری با استفاده از روش دلفی نگارش شده است. مطابق با اولین گام روش دلفی, در ابتدا لیستی از معیارها و زیرمعیارها به کمک مرور پیشینه پژوهش انتخاب شد و سپس توسط گروهی 24 نفره از متخصصین محیط زیست و منابع آب (موسوم به خبرگان), طی دو مرحله مورد سنجش قرار گرفت. نتیجه حاصل از این ارزیابی, تعیین 3 معیار اکولوژیکی, اجتماعی-فرهنگی و اقتصادی به عنوان معیارهای اصلی و استخراج 9 معیار و 18 زیرمعیار می باشد. نتیجه آن شد که پس از انجام اولویت بندی زیرمعیارها براساس دو فاکتور درجه و درصد اهمیت, به ترتیب زیرمعیارهای آب سطحی(چشمه و رودخانه) و بارش با ضریب اهمیت 2. 62 و2. 28 بعنوان مهمترین و زیرمعیارهای نفوذپذیری (زه کشی) و دما به ترتیب ضریب اهمیت 1. 23 و 1. 31 بعنوان کم اهمیت ترین زیرمعیارها مشخص شدند. همچنین با نرمال سازی ضرایب بدست آمده برای هر یک از زیرمعیارها, فرمولی خطی جهت تخمین تاب آوری منابع آب ارائه گردید.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    APA: کپی

    نیک ر نجبر، مهری، بابایی سمیرمی، فرزام، جوزی، سیدعلی، دانه کار، افشین، و ارجمندی، رضا. (1400). به کارگیری روش دلفی به منظور غربالگری عوامل مؤثر در تاب آوری منابع آب در حوزه های آبخیز. فضای جغرافیایی، 21(76 )، 181-195. SID. https://sid.ir/paper/1006584/fa

    Vancouver: کپی

    نیک ر نجبر مهری، بابایی سمیرمی فرزام، جوزی سیدعلی، دانه کار افشین، ارجمندی رضا. به کارگیری روش دلفی به منظور غربالگری عوامل مؤثر در تاب آوری منابع آب در حوزه های آبخیز. فضای جغرافیایی[Internet]. 1400؛21(76 ):181-195. Available from: https://sid.ir/paper/1006584/fa

    IEEE: کپی

    مهری نیک ر نجبر، فرزام بابایی سمیرمی، سیدعلی جوزی، افشین دانه کار، و رضا ارجمندی، “به کارگیری روش دلفی به منظور غربالگری عوامل مؤثر در تاب آوری منابع آب در حوزه های آبخیز،” فضای جغرافیایی، vol. 21، no. 76 ، pp. 181–195، 1400، [Online]. Available: https://sid.ir/paper/1006584/fa

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    بازگشت به بالا
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button