مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

مقاله مقاله نشریه

مشخصات مقاله

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

227
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

19
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات مقاله نشریه

عنوان

بررسی رویکرد صفویان در افزودن شهادت ثالثه به اذان

صفحات

 صفحه شروع 147 | صفحه پایان 176

چکیده

 پس از رحلت حضرت رسول9 بین اهل سنت و شیعیان در خصوص کیفیت تشریع و فصول اذان اختلاف نظر به وجود آمد. شاه اسماعیل صفوی با جلوس بر تخت سلطنت دو فصل «شهادت ثالثه» و «حی علی خیر العمل» را بر اذان افزود. این مقاله کوشیده است عملکرد صفویان را در این زمینه بررسی نماید. سؤالی که این مقاله در پی پاسخ به آن است درباره چرایی تأکید سلاطین صفوی بر ذکر «شهادت ثالثه» در اذان است. برای یافتن جواب این سؤال, متون تاریخی دست اول و مطالعات جدید در این زمینه با روش «تحلیلی-توصیفی» مطالعه گردید. هدف آن است که در یک مطالعه تاریخی مستند روشن گردد که افزوده شدن مجدد شهادت ثالثه به اذان در دوره­ی صفویه به سبب پایبندی به آموزه­های نبوی در عصر تشریع یا آموزه­های شیعی در عصر حضور اهل بیت‰ نبوده, بلکه متأثر از شرایط اجتماعی و فضای سیاسی جدید بر اذان افزوده شده است. نتایج به دست آمده از این پژوهش نشان می­دهد که صفویان به منظور هویت­بخشی مذهبی به ایرانیان در مواجهه با امپراتوری عثمانی, کسب مشروعیت بیشتر, رقابت مذهبی با امپراتوری عثمانی و تسهیل در فرایند رسمی کردن مذهب تشیع, جدیت فراوانی برای ذکر شهادت ثالثه در اذان از خود نشان دادند. تازه های تحقیق شاه اسماعیل صفوی پس از رسیدن به سلطنت, دو فصل «أشهد أنّ علیاً ولی الله» و «حی علی خیر العمل» را بر اذان افزود. فصل «حی علی خیر العمل» بی تردید جزء فصول اذان در عصر تشریع بوده, و حال آنکه شهادت ثالثه در عصر تشریع جزء فصول اذان نبوده است. از برخورد فقیهان امامیه با مسئله شهادت ثالثه برمی­آید که شهادت ثالثه تا قبل از دوره صفویه امر عمومی و رایجی نزد شیعیان نبوده و شیعه به هیچ وجه به روایات شاذ یا جعلی توجه نکرده است. اگرچه از دوره صفویه به بعد فقهای امامی کوشیدند به کمک آموزه­های شیعی, ذکر شهادت ثالثه را در اذان توجیه شرعی و استحباب آن را تبیین نمایند, اما رواج شهادت ثالثه اذان در بین ایرانیان عصر صفوی, بیش از آنکه نتیجه­ حکم فقهی علمای امامی این عصر باشد, نتیجه تدابیر سیاسی سلاطین صفوی بود. بعضی از مهم­ترین دلایل تأکید سلاطین صفوی بر ذکر و رواج شهادت ثالثه در اذان عبارت است از: یک. عنصر شعاری و هویت­بخش بودن برای اذان: صفویه جنبه هویت­بخشی مذهبی اذان را نیز در جهت تحکیم ارکان حکومت نوین خود به کار گرفتند. صفویان با ضروری ساختن ذکر شهادت ثالثه در اذان, بین مذهب رسمی قلمرو خود و مذهب رسمی قلمرو امپراتوری عثمانی تفکیک به وجود آورند و در جهان اسلام برای پیروان خود هویت و شخصیت مذهبی متمایز از دیگر مسلمانان تعریف کردند. دوم. مشروعیت طلبی صفویان: سلاطین صفوی برای استحکام ارکان دولت خود نیازمند نوعی قدرت بر اساس مذهب تشیع بودند. شهادت ثالثه به مثابه یکی از عوامل مهم مشروعیت­ساز دینی می­توانست مشروعیت دینی صفویان را تأمین نموده, ارکان حکومت آنان را استوارتر سازد؛ زیرا مشروعیت دینی نزد ایرانیان مسلمان, نه تنها یکی از اقسام مشروعیت سیاسی بود, بلکه مهم ترین نوع مشروعیت تلقی می­شد. سوم. رقابت مذهبی صفویان با امپراتوری عثمانی: صفویان برای آنکه توان خود را در رقابت مذهبی با امپراتوری عثمانی حفظ نموده, آن را افزایش دهند, بر اساس مذهب و شعارهای شیعی به تهییج و تحریک غیرت­ دینی ایرانیان پرداختند. یکی از گونه­های تحریک و تهییج غیرت دینی ایرانیان برای رقابت مذهبی با امپراتوری عثمانی, ضم شهادت ثالثه در اذان بود. چهار. کمک به تسریع و تسهیل فرایند رسمی شدن مذهب شیعه در ایران: صفویان کوشیدند با بهره مندی از جنبه هویت بخشی و شعاری شهادت ثالثه در اذان, فرایند رسمی شدن تشیع را سهولت بخشند. زیرا به میزانی که بر پیروان مذهب تشیع-که صفویان آن را مذهب رسمی اعلام کرده بودند-افزوده می­گشت, بر نفوذ معنوی صفویان در بین ایرانیان اضافه می­شد, و این نفوذ معنوی برای حکومت صفویه قدرت آور بود.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    بازگشت به بالا
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button