مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

مقاله طرح

مشخصات مقاله

مجری: معاونت پژوهش و فنآوری (دفتر مرکزی)
سال:1373 | تاریخ پایان: 1373

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

video

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

sound

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

نسخه انگلیسی

مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

بازدید:

3,662
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

دانلود:

0
مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources

استناد:

اطلاعات طرح

عنوان

علل داخلی توسعه نیافتگی ایران در عصر قاجار

صفحات

 صفحه شروع | صفحه پایان

کلیدواژه

ثبت نشده است

چکیده

 چنانکه از موضوع پژوهش- (علل داخلی توسعه نیافتگی ایران در دوران قاجار)- بر می آید، هدف مطالعه علل داخلی توسعه نیافتگی ایران است. بررسی این علل در چارچوب تئوری مدرنیزاسیون در حوزه اقتصاد، فرهنگ و سیاست انجام گرفته است. از آنجا که جوهر نظریه مدرنیزاسیون بر انتقال جامعه از «سنتی» به «مدرن» تاکید دارد و جامعه توسعه نیافته را جامعه ای می داند که این گذرا را پشت سر گذاشته باشد براین مبتا عواملی که به لحاظ در علل داخلی توسعه نیافتگی اقتصادی ایران موثر بوده اند عبارت بوده اند از:-حوزه اقتصادالف: مسایل کشاورزی1- شیوه تولید مسلط دوران قاجاریه کشاورزی و ایلی بود و این شیوه تولید از آغاز این سلسه تحول چندانی به خود ندیده بود.2- نظام تولید کشاورزی در ایران با آنچه در اروپای فئودال مرسوم بود متفاوت بود.تسلط شاه بر اراضی، مالکیت اراضی در ایران را ناپایدار ساخته بود و عواید و درآمدهای کشاورزی به دربار شاهی منتقل می شد و به مصرف هزینه های غیر تولیدی می رسید.3- صرف درآمدهای کشاورزی در هزینه های غیر تولیدی امکان انباشت سرمایه برای تولید بیشتر و تجاری شدن کشاورزی را از میان می برد.4- مالکان زمین (اربابان) در ایران در نقاط شهری ساکن بودند و این به نوبه خود سبب انتقال عواید کشاورزی در زمینهای که تحت سلطه شاه نبود نیز به شهرها می شد و شهرها بر خلاف اروپا به عنوان واسطه در مبادله کالاهای کشاورزی و پایگاه صنعت نبودند بلکه مصرف کننده بودند و این به خروج درآمدها از مناطق کشاورزی انجامید.5- پهناوری کشور و موانع طبیعی موجود، امکان ارتباط بین مناطق تولید کشاورزی را کاهش می داد و واحدهای تولید کشاورزی به صورت واحدهایی «خود بسا» درآمده بودند که تمایل به توسعه و تحریک بیشتر نداشتند حتی صنایع این دوره به دلیل وابستگی به تولیدات کشاورزی ماهیتی «خود بسا» در تولید داشتند.6- روحیات جامعه کشاورزی ایران ماهیتا با روحیه بورژوازی شهری متفاوت بود نظام تولید کشاورزی ایران مبنی بر تجربه و بستگی شدیدی به اوضاع داشت. تجربی بودن نظام تولید جایی برای ابتکار و ابداع و نوآوری نگذاشته بود و بعلاوه سطح پایین آگاهی و نبود سواد در روستاها باعث شده بود که مناطق تولید کشاورزی ایران سالیان دراز بدون تحرک جدی باقی بماند.ب: مسایل صنعتی1- صنایع ایران به خاطر درهم تنیدگی با شیوه تولید کشاورزی و ایلی ماهیتا (خود بسا) بود و توانایی تحرک و توسعه بیشتر را نداشت.2- صنایع ایران این دوره عموما سنتی و در حوزه منسوجات و وسایل تزئینی بود صنایع مدرن یا وجود نداشت و یا از زمانی که بوجود آمد در راستای اهداف اقتصادی جهانی سرمایه داری راه اندازی شد که نتوانست نقش موثری در توسعه داخلی ایفا کند.3- صنایع ملی در ایران نتوانست پاگیرد چون هم استبداد داخلی هم استعمار خارجی که هر دو امنیت اقتصادی را از وضعیت سلب کردند مانع آن بودند. انباشت سرمایه داخلی را استبداد مانع بود و تولید کالایی را استعمار خارجی.4- دولت قاجاریه تمایلی به کمک صنایع و حمایت از آن نداشت و خود از دشمنان اصلی هر گونه تحول در ایران بود.-حوزه فرهنگدر حوزه فرهنگ، علل داخلی توسعه نیافتگی ایران در این دوران عبارتند از:1- تفکر فلسفی به عنوان موتور محرک توسعه فرهنگی و علمی در این دوران به رکورد گراییده است.2- علم و دانش عمومیت نداشته و بیشتر در انحصار طبقات اشراف و روحانیت شهری بود و اکثریت مردم بی سواد بودند.3- نظام تعلیم و تربیت این دوره- نظام مکتب خانه ای- کار ویژه اساسی خود را از دست داده بود امید به تولید اندیشه های جدید و پرورش اندیشمندان نوخواه در دوران این نظام به یاس گراییده بود. تاسیس مدارس جدید که از نیمه دوم حکومت قاجاریه در ایران مطرح شد با مشکلات و موانع جدی روبرو بود.6- حکام قاجاری خود بهره ای از فرهنگ و هنر نداشتند و تمایلی به تشویق اندیشمندان و توسعه علم و دانش از خود نشان ندادند.7- متفکران جدید که از طریق آشنایی با افکار و اندیشه های جدید غربی خواهان تحولات فرهنگی و سیاسی در جامعه بودند به علت ناآشنا بودن با مبادی اندیشه مدرن غربی و ناسازگاری آن با فرهنگ و تمدن سنتی ایران نتوانستند کاری جدی در حوزه فرهنگ و تحول فرهنگی صورت دهند.-حوزه سیاستدر حوزه سیاست مهمترین علل داخلی توسعه نیافتگی عبارتند از:1- استبداد حکومتی به عنوان مهمترین عامل داخلی بر سرراه توسعه سیاسی ایران در این دوران است.2- ناامنی عمومی، ممانعت از رشد طبقات قدرتمند شهری در مقابل قدرت مطلقه.3- جلوگیری از انباشت سرمایع صنعتی، ممانعت از مشارکت عمومی سیاسی.4- انسداد اندیشه و تفکر.5- سرسپردگی و وابستگی رجال سیاسی و سرمایه داران تجاری به دولت های خارجی، ممانعت از پیدایش و رشد استقلال فردی در جامعه و در نتیجه جامعه معدنی از آثار استبداد در ایران بود که مانع اصلی بر سرراه توسعه سیاسی بود.

چندرسانه ای

  • ثبت نشده است.

    • استنادها

  • ثبت نشده است.

    • ارجاعات

  • ثبت نشده است.

    • استناددهی

    APA: کپی

    قیصری، نوراله، و حسینی، سید تقی. (1373). علل داخلی توسعه نیافتگی ایران در عصر قاجار. تهران، ایران: مراکز جهاد دانشگاهی. https://sid.ir/paper/789459/fa

    Vancouver: کپی

    قیصری نوراله، حسینی سید تقی. [Internet]. علل داخلی توسعه نیافتگی ایران در عصر قاجار. تهران، ایران: مراکز جهاد دانشگاهی؛ 1373. Available from: https://sid.ir/paper/789459/fa

    IEEE: کپی

    نوراله قیصری، و سید تقی حسینی، “علل داخلی توسعه نیافتگی ایران در عصر قاجار،” ایران، مراکز جهاد دانشگاهی، 1373. [Online]. Available: https://sid.ir/paper/789459/fa

    مقالات مرتبط نشریه ای

  • ثبت نشده است.

    • مقالات مرتبط همایشی

  • ثبت نشده است.

    • طرح های مرتبط

  • ثبت نشده است.

    • کارگاه های پیشنهادی






    مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources
    مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources
    مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources
    مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources
    مرکز اطلاعات علمی Scientific Information Database (SID) - Trusted Source for Research and Academic Resources
    فایل موجود نیست.
    بازگشت به بالا
    email sharing button
    telegram sharing button
    whatsapp sharing button
    linkedin sharing button
    twitter sharing button
    email sharing button
    email sharing button
    sharethis sharing button