بسیاری از فرآورده های خام گیاهان دارویی به علت داشتن روغن فرار به طور مستقیم در پزشکی مصرف می شوند، ولی در بیشتر موارد روغنهای فرار را از مواد خام جدا نموده و به عنوان دارو بکار می برند. اسانس سرشاخه گلدار مریم گلی(Salvia officinalis L.)  به روش تقطیر با آب استخراج و تاثیر آن بر روی 4 گونه باکتری گرم مثبت و گرم منفی با نامهای:Bacillus cereus E. coli, Bacillus anthracis, Shigella sonnei, به روش چاهک مطالعه و ترکیبهای شیمیایی اسانس توسط دستگاههای کروماتوگرافی گازی GC و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) تجزیه و شناسایی شده و با محاسبه شاخصهای بازداری روشن گردید که در مجموع 10 ترکیب مختلف در اسانس مزبور شناسایی شد. عمده ترین ترکیبها a-pinene (5.5 درصد)، borneol (9.4 درصد)، a-humulene (8.4 درصد) و globulol (9.3 درصد) بود.روغن فرار موثر در برابر سوسپانسیون باکتریهای فوق الذکر با تراکم 108 میکروارگانیسم در هر میلی لیتر تعیین گردیده تا میزان باکتری کشی آن مورد مطالعه قرار گیرد. فعالیت باکتری کشی اسانس سرشاخه گلدار مریم گلی بعد از مدت زمان 48-24 ساعت به صورت هاله های عدم رشدی مشاهده شد. قطر این هاله ها به ترتیب در مورد باسیلوس سرئوس 40mm، باسیلوس آنتراسیس 25mm، شیگلا سونه ای 24mm و اشرشیاکلی 20mm به دست آمد.

مقدمه و هدف: دیسمنوره اولیه یا همان قاعدگی دردناک یکی از شایع ترین مشکلات زنان و به خصوص زنان جوان است. البته با اینکه دیسمنوره اولیه تهدید کننده زندگی فردی نمی باشد ولی کیفیت زندگی زنان را تحت تاثیر قرار داده و در موارد شدید سبب ناتوانی و عدم کارایی می شود. درمان های زیادی با توجه به جمعیت جوان مبتلا به آن پیشنهاد شده است که یکی از آنها مصرف گیاهان دارویی می باشد. در این مطالعه تاثیر دو گیاه دارویی مریم گلی و بادرنجبویه بر دیسمنوره اولیه مورد بررسی قرار گرفته است.روش کار: این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی بود که در آن 50 دختر دارای دیسمنوره اولیه مراجعه کننده به بیمارستان فاطمیه همدان مورد بررسی قرار گرفتند. گروه آزمودنی 5 روز قبل از قاعدگی و 5 روز هم حین قاعدگی به صورت دم کرده از دو گیاه دارویی مریم گلی و بادرنجبویه استفاده نمودند و در دو سیکل بعدی قاعدگی نیز مصرف گیاه به صورت دم کرده ادامه داشت. میزان شدت درد، مدت خونریزی، همچنین مدت درد قاعدگی در دو سیکل بعدی با پرسشنامه VAS اندازه گیری شد. نتایج توسط آزمون های t و WILCOXON تجزیه و تحلیل شد.نتایج: یافته های این مطالعه نشان داد که میزان شدت درد قاعدگی (P<0.01) و مدت درد قاعدگی (P<0.01) بعد از مصرف گیاهان دارویی مورد مطالعه کاهش معنی داری داشته است، به طوری که متوسط شدت درد قاعدگی قبل از مصرف 6.30 بود که این میزان بعد از مصرف این گیاهان در دوره اول و دوم به ترتیب به 3.94 و 3.24 کاهش یافت (طیف 1 تا 10). همچنین بیشترین مدت درد قاعدگی قبل از مصرف (28.6%) بین 1 تا 6 ساعت بود که بعد از مصرف این گیاهان به کمتر از 1 ساعت کاهش یافت (38%). متوسط مدت خونریزی قبل از مصرف 6.36 روز بود که بعد از مصرف در دوره اول و دوم به ترتیب 6.48 روز و 6.34 روز گردید. بر اساس نتایج بدست آمده مشخص شد که میزان مصرف مسکن خوراکی از 56% به 26% در دوره اول مصرف گیاهان دارویی رسید و در دوره دوم به 22% کاهش یافت. در پایان آزمایش بعد از دوره دوم 42% رضایت زیادی از مصرف گیاه دارویی اعلام نمودند.نتیجه نهایی: این مطالعه به طور کلی نشان داد که مریم گلی و بادرنجبویه باعث کاهش معنی دار میزان شدت درد قاعدگی و هم چنین مدت درد قاعدگی مبتلایان به دیسمنوره اولیه می شود و می توان از این گیاهان به عنوان یک روش درمانی استفاده نمود وکیفیت زندگی زنان مبتلا را افزایش داد.