به منظور برآورد هم بستگی بین میزان تولید عسل و برخی از ویژگی های ظاهری زنبور عسل، سی ملکه مادر، به صورت تصادفی از زنبورستان مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان اصفهان انتخاب، و از هر ملکه مادر پنج ملکه دختر پرورش داده شد و بررسی گردید. محصول عسل تابستان از اختلاف وزن شان عسل قبل و بعد از استخراج عسل اندازه گیری شد، و محصول عسل پاییز بر اساس مساحت سطح قاب سرپوشیده محاسبه گردید. صفات ظاهری با استفاده از استریومیکروسکوپ مجهز به عدسی چشمی مدرج، بر اساس روش روتنر اندازه گیری شد. میانگین تولید عسل در سال 10.05 کیلوگرم تخمین زده شد. هم بستگی فنوتیپی بین تولید عسل سالیانه با تولید عسل تابستان و پاییز به ترتیب 0.49 و 0.88 برآورد گردید، در حالی که هم بستگی بین عسل تولیدی تابستان و پاییز در حد پایین بود. هم بستگی معنی داری بین عسل تولیدی تابستان و ایندکس کوبیتال B، طول ساق پا و عرض بال جلو (به ترتیب 0.28، 0.25 و 0.21) مشاهده شد. هم چنین، هم بستگی معنی داری بین عرض پنجه با عسل تولیدی کل و پاییز به دست آمد (به ترتیب 0.22 و 0.23). هم بستگی ژنتیکی بین طول پنجه و ایندکس کوبیتال با تولید عسل تابستان منفی برآورد شد (به ترتیب 0.75- و 0.45-). با توجه به هم بستگی زیاد بین عسل تولیدی تابستان و کل عسل تولیدی سالیانه، بهتر است برای صرفه جویی در زمان و هزینه ها به منظور بهبود کل عسل تولیدی، انتخاب بر اساس محصول تولیدی تابستانه کلنی باشد. هم چنین در طرح های به نژادی برای افزایش تولید عسل، می توان از صفات هم بسته طول ساق، عرض بال جلو و ایندکس کوبیتال استفاده کرد.

برای شناسایی منابع شهد و گرده مورد استفاده زنبور عسل در مناطق مختلف استان سمنان در سال 1396، نمونه های استاندارد عسل بصورت تصادفی از زنبورداری های 25 منطقه مختلف استان جمع آوری شد. دانه های گرده موجود در نمونه های عسل با دانه های گرده از گونه های گیاهی که در تشکیل عسل نقش دارند از نظر مرفولوژیکی مقایسه شدند. بر اساس تنوع مرفولوژیکی دانه های گرده موجود در نمونه های عسل تعداد 505 نوع دانه گرده متعلق به 83 خانواده گیاهی شناسایی شد. با توجه به تنوع و فراوانی دانه های گرده شناسایی شده در نمونه های عسل مطالعه شده، مهم ترین گونه های گیاهی مورد استفاده زنبور عسل در مناطق مهم زنبورداری استان به ترتیب مربوط به تیره های گیاهی کاسنی، بقولات، نعناییان، رزاسه، چتریان، چلیپاییان، سوسن و آلاله بودند. در این تحقیق با استفاده از هموسایتومتر اقدام به شمارش دانه های گرده موجود در نمونه های استاندارد 10 گرمی عسل با 10 تکرار شد. از نظر تراکم تعداد دانه گرده در حجم استاندارد عسل مشخص شد که 4% از نمونه ها دارای کمتر از 20000 دانه گرده در نمونه استاندارد (10 گرم عسل) بوده و در کلاس 1 (بسیار ضعیف) قرار گرفتند. هیچ نمونه عسلی در کلاس 2 یا ضعیف (20000 تا 100000 دانه گرده) قرار نگرفت. 72% از نمونه ها در کلاس 3 یا متوسط (100000 تا 500000 دانه گرده در نمونه)، 16% نمونه ها در کلاس 4 یا خوب (500000 تا1000000 دانه گرده) و 8% از نمونه ها در کلاس 5 یا عالی (بیش از 1000000 دانه گرده) قرار گرفتند. نتایج نشان داد که زنبور عسل معمولی در شرایط منطقه مورد مطالعه در رفتار چراگری وابستگی به گیاه خاصی ندارد. آنالیز دانه های گرده عسل نشان داد به استثنای چند مورد خاص، منابع مورد چرای زنبور های عسل کارگر در شرایط منطقه بسته به فصل و شرایط، طیف متنوعی از گیاهان گلدار را در بر می گیرد.

زمینه مطالعاتی: بهبود کارایی یکی از مناسب ترین شیوه های افزایش تولید در بخش کشاورزی می باشد. در این راستا وجود بازارهای کارای رقابتی می تواند از جمله عوامل موثر بر بهبود کیفیت و کمیت تولید و ارتقای کارایی باشد. هدف: مطالعه حاضر در پی تعیین ساختار بازار عسل در استان های تولیدکننده این محصول و تاثیر آن بر میزان کارایی فنی عسل می باشد. روش کار: این پژوهش با استفاده از شاخص هرفیندال-هیرشمن و با درنظر گرفتن دو سناریو به محاسبه ساختار بازار استان های تولیدکننده عسل می پردازد. در سناریوی اول شاخص مزبور بر اساس سهم تولید شهرستان ها از کل مقدار عسل تولید شده در هر استان و در سناریوی دوم بر اساس سهم زنبورستان های موجود در شهرستان ها از کل زنبورستان-های موجود در استان، محاسبه می گردد. نهایتا تابع کاب-داگلاس مرزی به همراه تابع عدم کارایی که مقادیر محاسبه شده شاخص هرفیندال-هیرشمن در آن جایگذاری شده است به روش حداکثر درستنمایی برآورد گردیده و مقادیر کارایی فنی استان ها محاسبه می شود. داده های مورد استفاده در پژوهش حاضر برای دوره ی زمانی سال های 98-1397 از نتایج سرشماری زنبورستان های کشور توسط وزارت جهاد کشاورزی، اخذ گردیده است. نتایج: بر اساس یافته های پژوهش میانگین شاخص هرفیندال-هیرشمن مبتنی بر سناریوی اول در سال 1397 برابر با 23/0 و در سال 1398 برابر با 24/0 بود و بازار عسل کشور طی سال های مورد بررسی بر اساس سناریوی اول، بصورت انحصار چندجانبه ارزیابی شد. همچنین میانگین شاخص هرفیندال-هیرشمن طبق سناریوی دوم برای سال های 1397 و 1398 به ترتیب معادل 16/0 و 17/0 حساب شد که حاکی از رقابتی بودن بازار عسل کشور طی سال های مورد بررسی بود. مطابق نتایج حاصل از برآورد تابع مرزی تصادفی، نهاده های زنبورستان، نیروی کار و کندو تاثیر مثبت بر میزان تولید عسل دارند. میانگین کارایی طی سال های 98-1397 مطابق سناریوی اول برابر با 2/61 درصد و طبق سناریوی دوم معادل 2/64 درصد اندازه گیری گردید. همچنین نتایج تابع عدم کارایی موید آن بود که افزایش مقدار شاخص هرفیندال-هیرشمن یعنی افزایش درجه انحصار و فاصله گرفتن از بازار رقابتی دارای تاثیر مثبت بر عدم کارایی (تاثیر منفی بر کارایی) می باشد. نتیجه گیری نهایی: بررسی ساختار بازار عسل استان ها نشان می دهد که این بازار در سال های اخیر به سمت انحصار پیش رفته است و این روند موجب کاهش کارایی در زنبورستان های کشور شده است. بنابراین می توان با رقابتی تر کردن بازار عسل، کارایی زنبورستان های کشور را بهبود بخشید. در این راستا با ایجاد انگیزه برای مشارکت بیشتر علاقه مندان برای سرمایه گذاری در تولید عسل و صنایع مربوطه و همچنین رعایت شاخص های مدیریتی و کیفیت تولید عسل می توان زمینه ایجاد بازار رقابتی عسل در کشور را فراهم آورد.

به منظور برآورد ضریب وراثت پذیری صفات ظاهری زنبور عسل کارگر و عملکرد کلنی زنبور عسل، 30 ملکه مادر، از زنبورستان مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان اصفهان، به طور تصادفی انتخاب شد. از هر ملکه مادر، پنج ملکه دختر پرورش داده شد و پس از جفت گیری طبیعی به کلنی های همسان معرفی گردید. میزان عسل استخراجی تابستان اندازه گیری، و میزان عسل پاییز بر اساس مساحت سطح قاب سرپوشیده عسل برآورد گردید. تولید عسل سال از مجموع عسل تولیدی تابستان و پاییز محاسبه شد. برای تعیین ابعاد بدن زنبورهای کارگر، نمونه هایی که به صورت تصادفی از هر کلنی انتخاب شده بود، با استفاده از استریو میکروسکوپ مجهز به عدسی چشمی مدرج، بر اساس روش روتنر (1985) اندازه گیری و ضریب وراثت پذیری صفات با استفاده از هم بستگی داخل فامیل برآورد گردید. ضریب وراثت پذیری تولید عسل تابستان، زمستان و کل تولید عسل سالیانه به ترتیب (62/0± 65/0)، (58/0± 51/0) و (64/0± 36/0) برآورد شد. وراثت پذیری صفات ظاهری، به ترتیب: طول خرطوم (08/0± 64/0)، طول ساق (07/0±  45/0)، طول ران (08/0 ± 50/0)، طول پنجه (07/0± 47/0)، عرض پنجه (04/0± 33/0)، طول بال جلو (06/0 ±42/0)، عرض بال جلو (10/0± 90/0) طول کوبیتال (05/0 ±20/0) ، شاخص کوبیتال (08/0± 50/0)، طول بال عقب (01/0± 94/0) و تعداد قلاب لبه جلویی بال عقب (07/0± 45/0) برآورد گردید. با توجه به میزان وراثت پذیری تخمینی تولید عسل، انتخاب بر اساس این صفت می تواند باعث افزایش عسل تولیدی شود. عرض بال جلو، و بعضی صفات ظاهری دیگر همچون طول بال عقب، دارای وراثت پذیری بالایی می باشند که انتخاب بر اساس این صفات نیز می تواند باعث تغییر سریع آنها گردد. 

یک کندو هر چه با جمعیت زیاد وارد فصل جمع آوری شهد شود به همان اندازه میزان شهد و عسل جمع آوری شده زیاد خواهد شد، به این جهت برای تامین احتیاجات انرژی در مواقع کمبود شهد در طبیعت، باید از شهدهای مصنوعی جهت جایگزین کردن شهد طبیعی استفاده نمود. به منظور بررسی تاثیر جایگزینی شهدهای مصنوعی به جای شهد طبیعی بر روی جمعیت کلنی، چهار تیمار غذایی و یک گروه شاهد روی 25 کلنی زنبور عسل با 5 تکرار در قالب آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت .نتایج نشان دادکه بین جیره های غذایی از نظر میزان تخم ریزی ملکه در سطح احتمال 1% اختلاف معنی دار وجود دارد. ولی بین سمت راست و چپ قاب (از نظر تعداد نوزاد) اختلاف غیر معنی دار بود . با توجه به مقایسه میانگین ها مشخص شد که اختلاف 3 تیمار عسل، شکر و (نشاسته + عسل) ضمن دارا بودن  میانگین بالا غیر معنی دار می باشد. بنابراین در نظر گرفتن هزینه غذایی برای هر یک از تیمارها ، شکر به عنوان بهترین غذا برای افزایش تولید جمعیت معرفی شد و ترکیب (نشاسته + عسل) و عسل به ترتیب در مراحل دوم و سوم قرار گرفتند. هم چنین از مطالعه میزان ذخیره عسل مشخص گردید که تیمارهای مربوط به غذاهای ( نشاسته + شکر) و (نشاسته+ عسل) با میانگین بالا و اختلاف غیر معنی دار، بیشتر از غذاهای دیگر بر روی میزان ذخیره عسل موثر هستند.

مقدمه عسل یکی از مواد غذایی با ارزش است که از قرن ها پیش در جوامع بشری مورد استفاده بوده و به واسطه ویژگی شفابخش خود به عنوان دارو در درمان بسیاری از بیماری ها به کار می رود. عدم وجود روشی عینی برای تشخیص عسل طبیعی از عسل تقلبی زمینه سوء استفاده سودجویان در این عرصه را قوت بخشیده و موجب عرضه عسل تقلبی به جای عسل طبیعی شده است. بنابراین کیفیت عسل باید با هدف تضمین و حفظ حقوق مصرفکنندگان کنترل شود. هدف مطالعه حاضر جهت ارزیابی 24 نمونه از برندهای تجاری عسل با کدهای 1 تا 9 (1-AB، 2-TF، 3-DP، 4-JK، 5-SN، 6-SK، 7-IM،-8-MD و 9-MH) در بازارهای تهران انجام شده است و در آن تعدادی از پارامترهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی نمونه ها مورد ارزیابی قرار گرفت. روش بررسی برای ارزیابی محتوای فروکتوز، گلوکز و ساکارز، و ترکیب کربوهیدرات از روش کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی استفاده شد. ارزیابی ترکیب هیدروکسی متیل فورفورال با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا با شناساگر ماورای بنفش و سایر پارامترهای کیفیت فیزیکوشیمیایی از جمله رطوبت، pH، مقدار پرولین و فعالیت دیاستاز با توجه به روش های استاندارد کدکس الیمنتاریس ارزیابی شد. نتایج از بین 9 برند انتخاب شده فقط 2 برند با کلیه مشخصات اصلی بین المللی مطابقت داشتند. اگرچه تمام پارامترهای برندهای دیگر با مقادیر استاندارد مطابقت داشتند ولی میزان فعالیت دیاستاز در محدوده مورد قبول نبود. نتیجه گیری بر اساس نتایج این مطالعه به نظر فعالیت دیاستاز عامل تعیین کننده جهت ارزیابی کیفیت عسل می باشد. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.