پژوهش اجتماعی
سال:1392 | دوره:6 | شماره:18 |تعداد مقالات:8

سالمندی و شهرنشینی، به دلیل تاثیر متقابل بر یکدیگر، یکی از محورهای مهم مطالعه و برنامه ریزی برای افزایش کیفیت زندگی سالمندان در شهر محسوب می شوند. هدف اصلی پژوهش شناخت الگوها و ویژگی های طراحی شهری سالمندمحور و شهر دوستدار سالمند بوده و هدف های اختصاصی شامل شناخت رویکردهای جامعه شناسان سالمندشناس، طراحان شهری و سایر حوزه های مرتبط با آن در مورد ایجاب و لزوم پرداختن به سالمندی، شناخت مقتضیات شهر دوستدار سالمند و امکانات موجود شهر تهران برای پیوستن به جرگه شهرهای دوستدار سالمند در جهان است. هدف کاربردی نیز ارائه الگوی مناسب طراحی شهری برای سالمندان تهران و سپس کشور است. این پژوهش توصیفی است، از نظر هدف کاربردی و از نظر عمق در زمره پژوهش های سطحی نگر قرار می گیرد. روش پژوهش «کیفی» است و با استفاده از «فن دلفی» اجرا شده است. جمعیت آماری این پژوهش متخصصان طراحی شهری و جامعه شناسان سالمندشناس هستند. ابزار پژوهش پرسشنامه پژوهشگر ساخته است و داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل شده اند. یافته های حاصل از دلفای این پژوهش به طور خلاصه نشان داد که در «راند اول» از نظر داوران متخصص، نیازهای پایه شهر دوستدار سالمند عواملی مانند محل نشستن، سرویس بهداشتی عمومی مناسب، ایمنی و بهداشت معابر و بوستان هاست که بر محدودیت های جسمانی و گاهی روانی سالمندان تاکید دارد. داوران معتقدند شهر تهران برای پیوستن به شهرهای دوستدار سالمند نیاز به بهسازی دارد و ساختن پل و زیرگذر مناسب کهنسالان در این شهر نادیده مانده است. ایشان در این مورد که تهران مثل الگوی جهانی سده حاضر با چالش سالمندی جمعیت و شهرنشینی مواجه است، اجماع کامل داشتند. ناامنی بوستان ها از جهت تردد دوچرخه و اسکیت سواری و توپ بازی و خطر برخورد با سالمندان و لزوم تفکیک فضای این فعالیت ها از محل حضور کهنسالان اولویت های بعدی توافق شده در بین داوران بوده است. برنامه ریزی میان مدت برای پیوستن تهران به جرگه شهرهای دوستدار سالمند مورد تاکید همه داوران بوده است.

هدف این مقاله بررسی تاثیر حمایت اجتماعی بر سلامت اجتماعی زنان سرپرست خانوار است. روش تحقیق از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ نحوه گردآوری داده ها، توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری مورد مطالعه در این پژوهش، کلیه زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته امداد در شهر رودهن (210 نفر) است، که از این جامعه به روش نمونه گیری احتمالی طبقه ای با حجم نامتناسب، تعداد 140 نفر به عنوان گروه نمونه انتخاب و داده های مورد نیاز به وسیله دو پرسشنامه محقق ساخته حمایت اجتماعی و سلامت اجتماعی و پرسشنامه سلامت اجتماعی کییز جمع آوری شد. اعتبار ابزار مورد استفاده اعتبار محتوایی، و پایابی ابزار نیز با پایایی همسانی درونی روش ضریب آلفای کرونباخ به دست آمده است. یافته های پژوهش حاکی از این است که هر چه زنان سرپرست خانوار از حمایت بالاتری برخوردار باشند، متناسب با آنان از سلامت اجتماعی بالاتری نیز برخوردار بوده اند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که بین حمایت گروه های غیررسمی با سلامت اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و تاثیر حمایت ارگان رسمی بر سلامت اجتماعی زنان با حضور متغیر حمایت های غیر رسمی سرکوب می شود.

باروری یکی از عوامل سه گانه تغییر و تحولات جمعیتی است. به نظر می رسد میزان نوسانات دموگرافیک بیش از هر عامل دیگر تابعی از میزان باروری است. این شاخص اگرچه از جلوه بیولوژیک و فیزیولوژیک برخوردار است، خاستگاه آن را عناصر فرهنگی و اجتماعی تشکیل می دهند. دستگاه نظری این پژوهش بر الگوی آگاهی و استقلال زنان استوار است و فرضیه ها نیز از مدل نظری تحقیق استخراج شده اند. روش تحقیق از نوع پیمایشی و جامعه آماری شامل کلیه زنان متاهل 35-20 ساله شهر نور است. نمونه آماری شامل 386 نفر است که با استفاده شیوه نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب و مورد مطالعه قرارگرفته اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که متغیر استقلال اطلاعاتی بالاترین تاثیر منفی بر میزان باروری را دارد. یعنی در جهت کاهش میزان باروری عمل می کند. بعد از آن استقلال تصمیم گیری و استقلال اقتصادی تاثیری منفی بر روی میزان باروری شهر نور داشته اند.

هدف پژوهش حاضر، مقایسه جو خانواده دختران فراری و غیرفراری بود. پژوهش به روش علی – مقایسه ای انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دختران فراری 12 تا 20 ساله مستقر در مراکز ویژه بهزیستی و دختران غیرفراری شهر تهران در سال 1389 بود. بدین منظور 20 نفر از دختران فراری با روش نمونه گیری در دسترس از مراکز ویژه بهزیستی (خانه سلامت و مرکز نواب صفوی) و 20 نفر از دختران غیرفراری که از نظر سن و سطح تحصیلات مشابه دختران فراری بودند با روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای از مدارس راهنمایی و دبیرستان های شهر تهران انتخاب شدند. آزمودنی ها با استفاده از پرسشنامه جو خانواده (فرم (R مورد مقایسه قرار گرفتند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون «MANOVA» استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که تفاوت میانگین نمرات عامل انسجام و کنترل در هر دو گروه معنادار بوده است.

در این مقاله به «تحلیل جامعه شناختی جنبش های اخیر کشورهای عربی بر مبنای نخستین رویکردهای رسانه های ایرانی» پرداخته ایم. بدین منظور شش مجله و سایت که در این باره «ویژه نامه» منتشر کرده اند انتخاب و محتوای آنها بر اساس مقوله های؛ «ماهیت جنبش»، «عوامل درونزا و برونزا»، «بستر اجتماعی و عوامل شکل دهنده»، «دموکراسی و دین»، «جامعه مدنی و نهاد مدنی»، «احزاب»، «رسانه ها»، «شبکه های اجتماعی»، «جوانان»، «زنان»، «نسبت جنبش با انقلاب اسلامی ایران»، «منافع و مواضع و عملکرد ایران»، «ترکیه» و «جنبه های هویتی» تحلیل شد.پژوهش حاضر این نتایج را به دست داد که هیچ یک از این رسانه ها ماهیت این رخدادها را «انقلاب» نمی دانند، بلکه این تحولات را جنبش می نامند. همه رسانه ها این جنبش ها را «درونزا» دانسته اند و بر عوامل فقر، بیکاری، شکاف طبقاتی، فساد، تبعیض، بی عدالتی، ظلم، استبداد در پیدایش آن تاکید دارند. اکثر رسانه ها هدف اصلی و خواست مرکزی جنبش های مذکور را «دموکراسی» و نقش «احزاب» را در آن مثبت می دانند و معتقدند که به روند دموکراسی خواهی و حکومت مردم بر مردم کمک کرده اند. همگی اذعان داشته اند که «رسانه ها» نقش بسزایی در این جنبش ایفا و روند تحولات را تسریع کرده و صدای مردم این کشورها را به گوش جهانیان رسانده اند. تمامی آنها «شبکه های اجتماعی» را در این جنبش ها بسیار موثر دانسته اند، تا حدی که برخی بر این باورند این شبکه ها به زودی جای احزاب را در این کشورها خواهند گرفت. آنهایی که به نقش جوانان و زنان پرداخته اند، «جوانان» را پیشگام این حرکت ها و نقش زنان را مهم دانسته اند. برخی از رسانه ها این تحولات را با انقلاب اسلامی مرتبط نمی دانند، ولی برخی دیگر این حرکت ها را الهام گرفته از انقلاب اسلامی دانسته اند و آنها را «بیداری اسلامی» می خوانند. به نظر آنها تحولات اخیر فرصت های خطیری برای کشورمان فراهم آورده است و ما بایستی با مواضع یکدست و برخورد غیر تبعیض آمیز، توازن راهبردی را به نفع ایران در منطقه جهت دهیم. این رسانه ها ترکیه را الگوی موفقی برای چشم انداز آینده در این کشورها می دانند. به طور کلی همه رسانه ها این جنبش های مردمی را مرتبط با بحران هویت در کشورهای عربی و در پاسخ به تحقیر عرب دانسته اند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخلات روان درمانی بر بخشش خیانت همسر در زنان متاهل شهر تهران صورت پذیرفت. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زنان شهر تهران که مورد خیانت همسر واقع شده و طی سال 89 90 با مراجعه به مراکز مشاوره، خواستار دریافت خدمات مشاوره ای بودند. از جامعه مذکور به روش نمونه گیری هدفمند 16 نفر انتخاب شده و طور تصادفی در گروه های آزمایش و کنترل جایگزین شدند. طرح پژوهش، نیمه آزمایشی با استفاده از طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل بود. جلسات روان درمانی طی 8 جلسه انجام شد و در خاتمه هر دو گروه مجددا مورد آزمون قرار گرفتند. ابزار پژوهش: پرسشنامه محقق ساخته بخشش خیانت همسر با 25 سوال که اعتبار آن 0.68 برآورد شد. فرضیه اصلی پژوهش این بود که «مداخلات روان درمانی بر افزایش میزان بخشودگی زنان موثر است». به منظور تحلیل داده ها از آمارهای توصیفی و استنباطی (آزمون تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس چند متغیره) استفاده شد. نتایج پژوهش حاکی از آن بود که مداخلات روان درمانی بر افزایش میزان بخشودگی زنان آسیب دیده از بی وفایی و خیانت های زناشویی تاثیرگذار است .p<0.05 F=9.097

این پژوهش با هدف شناخت وضعیت مشارکت اجتماعی در میان روسپیان در شهرهای تهران، اصفهان، شیراز، کرمانشاه و رشت اجرا شده است تا میزان تفاوت میانگین مشارکت اجتماعی به عنوان یکی از مهم ترین شاخص های سرمایه اجتماعی میان گروه های گوناگون روسپیان اعم از تلفنی، خیابانی، دوستان، فامیل، اینترنت، و خانه تیمی تعیین شود. در این پژوهش سعی شده است تا بر اساس هدف های مرتبط با موضوع پژوهش، میزان تفاوت میانگین همکاری و شرکت در فعالیت شبکه های غیر رسمی و رسمی در بین گروه های گوناگون روسپیان، بررسی شود و با تکیه بر نظریه های متفکران حوزه انحرافات اجتماعی، اعم از مرتن، هرشی، سادرلنده و نظریه پردازان حوزه سرمایه اجتماعی اعم از پاتنام و فوکویاما، فرضیه ها مورد آزمون قرار گیرد.بنابراین با توجه به روش مورد استفاده (پیمایش) و ابزار مورد استفاده (پرسشنامه و مصاحبه) روایی و پایایی ابزار نیز اندازه گیری شده، به طوری که اعتماد پرسش ها بالای 7% بوده و پایایی آن قابل قبول بوده است.یافته های به دست آمده از نمونه آماری که تعدادشان 100 نفر از افراد جامعه آماری زنان روسپی در مراکز مداخله در بحران شهرهای فوق بودند نشان داد که میزان مشارکت در بین گروه های گوناگون روسپیان در این شهرها متفاوت است و این تفاوت در سطح 1 درصد و فاصله اطمینان 99 درصد معنادار است. همچنین در بررسی فرضیه های اختصاصی نیز میزان همکاری با اعضای خانواده و دوستان و میزان شرکت در فعالیت شبکه های رسمی در بین گروه های گوناگون روسپیان تایید شد و تنها تفاوت میزان همکاری بین اقوام و همسایگان با گروه های گوناگون روسپیان رد شد، به طوری که نتایج نشان داد بین این گروه ها تفاوتی در میزان شرکت در فعالیت ها وجود ندارد. بنابراین لازم است به اهمیت و نقش مهم نهادها و گروه های گوناگونی که مسوولیت مراقبت اجتماعی افراد را بر عهده دارند توجه شود و تامین نیازهای گوناگون افراد، از نیازهای اولیه گرفته تا نیازهای ثانویه ای مثل نیازهای معیشتی، آموزشی، تربیتی، بهداشتی افراد مدنظر قرار گیرد.

پژوهش حاضر با هدف شناخت هرچه بیشتر و بهتر موانع و مشکلات اجتماعی تحصیلی دختران دانشجو در خوابگاه دانشگاه های منطقه 12 دانشگاه آزاد اسلامی، صورت گرفته است. در این پژوهش، مشکلات اجتماعی تحصیلی دانشجویان، باتوجه به متغیرهای سن، معدل واحدهای گذرانده شده، مشروط شدن، تعداد ترم های استفاده در خوابگاه، شهر محل خوابگاه، رشته تحصیلی، شهر محل سکونت والدین، و تراکم افراد در اتاق های خوابگاه بررسی شده است. جامعه آماری پژوهش کلیه دانشجویان دختر مجرد مقیم در خوابگاه دانشگاه های آزاد اسلامی منطقه 12 است که در سال تحصیلی 87-86 مشغول به تحصیل بوده اند و مجموعا 5285 نفر هستند. تعداد 350 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش انتخاب شد. این پژوهش از نوع مطالعات توصیفی است که به شیوه پیمایشی اجرا شده است. داده های مورد نیاز با استفاده از ابزار پرسش نامه، جمع آوری شد. سپس با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی و بهره گیری از جداول دوبعدی و نمودارها، آزمون معناداری ضریب همبستگی پیرسون3، آزمون تفاوت میانگین ها4، آزمون آنالیز واریانس یک طرفه، آزمون های پسین یا تعقیبی5، و «شف»6 تاثیر متغیرها در مشکلات اجتماعی تحصیلی دانشجویان بررسی شد. پس از بررسی، این نتایج به دست آمد:بین معدل واحدهای گذرانده شده، مشروط شدن، شهر محل خوابگاه، شهر محل سکونت والدین، و تراکم افراد در اتاق های خوابگاه با مشکلات اجتماعی تحصیلی دانشجویان رابطه معنادار در سطح اطمینان 95% وجود دارد.